ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻐﺎ ﻛﯩﺮﯨﺶ ﺳﯚﺯ
ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﻼ ﺗﺎﻟﯩﭗ.
ﺋﯩﻠﯩﻢ - ﭘﻪﻥ ﺗﺎﺭﺧﭽﯩﻠﯧﺮﻯ 20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﻰ "ﺋﯩﻠﯩﻢ ﭘﻪﻥ ﭘﺎﺭﺗﻠﯩﻐﺎﻥ ﺩﻩﯞﺭ" ﺩﻩﭖ ﻫﯚﻛﯘﻡ ﻗﯩﻠﯩﺸﻤﺎﻗﺘﺎ.
ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻨﯩﯔ ﮔﯘﻟﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺋﺎﺭﻗﯩﺴﯩﺪﺍ، ﻫﺎﺯﯨﺮ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﺍ ﻳﯩﻠﯩﻐﺎ 650 ﻣﯩﯔ ﺧﯩﻞ ﻛﯩﺘﺎﺑﻴﯩﺰﯨﻠﯩﭗ، ﻣﯩﻨﯘﺗﯩﻐﺎ ﺑﯩﺮ ﺧﯩﻞ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﻧﻪﺷﺮ ﻗﯩﻠﯩﻨﻤﺎﻗﺘﺎ، ﻛﯘﻧﯩﮕﻪ 900 ﺧﯩﻠﻜﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺕ ﺑﺎﺭﻟﯩﻘﻘﺎ ﻛﻪﻟﻤﻪﻛﺘﻪ، ﻫﻪﺭ ﻛﯘﻧﻰ 1500ﺧﯩﻞ ﺋﯩﻠﻤﯩﻲ ﺩﯦﺴﺴﯩﺮﺗﺎﺗﺴﯩﻴﻪ ﺋﯩﻼﻧﻘﯩﻠﯩﻨﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺋﯩﻠﻤﯩﻲ ﺩﯦﺴﺴﯩﺮﺗﺎﺗﺴﯩﻴﻪ 5 ﻣﯩﻠﻴﻮﻧﺪﯨﻦ، ﺋﯩﺨﺘﯩﺮﺍ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺗﻼﺭ 350ﻣﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﺎﺷﻤﺎﻗﺘﺎ.
ﭘﻪﻥ - ﺗﯩﺨﻨﯩﻜﺎ ﺳﺎﻫﻪﺳﯩﺪﻩ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﺋﺎﻟﻪﻣﺸﯘﻣﯘﻝ ﺋﯘﭺ ﭼﻮﯓ ﺋﯩﻨﻘﯩﻼﺏ (ﭘﺎﺭﻗﯘﯞﯞﯨﺘﻰ، ﺋﯩﻠﯩﻜﺘﯩﺮ ﻗﯘﯞﯞﯨﺘﻰ، ﻫﯩﺴﺎﺑﻼﺵ ﻣﺎﺷﯩﻨﯧﺴﻰ) ﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺘﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺯﯨﭻ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﻩﺗﻠﯩﻚ.ﺷﯘﯕﺎ ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ: "ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﻩﺭﯞﺍﺯﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﭼﻘﯘﭼﯩﻨﻰ - ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ" ﺩﻩﭖ ﻣﯘﺋﻪﻳﻴﻪﻧﻠﻪﺷﺘﯘﺭﻣﻪﻛﺘﻪ.
ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﺷﺌﯘﻧﺎﺳﻼﺭﻧﯩﯔ ﭘﻪﺭﯨﺰﯨﭽﻪ، ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﯘﭺ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﺳﻪﯞﯨﻴﯩﻠﯩﻚ ﺋﯩﺸﭽﺌﯩﻼﺭﻧﯩﯖﺌﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﺋﯘﻧﯘﻣﺪﺍﺭﻟﯩﻘﻰ 43%؛ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﺳﻪﯞﯨﻴﯩﻠﯩﻚ ﺋﯩﺸﭽﯩﻼﺭﻧﯩﯖﺌﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﺋﯘﻧﯘﻣﺪﺍﺭﻟﯩﻘﻰ 108%؛ ﺋﺎﻟﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﺳﻪﯞﯨﻴﯩﻠﯩﻚ ﺋﯩﺸﭽﯩﻼﺭﻧﯩﯖﺌﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﺋﯘﻧﯘﻣﺪﺍﺭﻟﯩﻘﻰ 300% ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﺑﯘ ﭘﺎﻛﯩﺘﺘﯩﻦ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻨﯩﯖﺠﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺕ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﯩﺪﺍ ﻧﻪﻗﻪﺩﻩﺭ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺗﯘﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺋﯚﺯ - ﺋﯚﺯﯨﺪﯨﻨﻤﻪﻟﯘﻡ.
ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﺩﻩ ﺗﻮﺗﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﯟﯨﻼﺷﺘﯘﺭﯗﺷﺘﯩﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺋﯘﻟﯘﻏﯟﺍﺭ ﻛﯘﺭﻩﺵ ﻧﯩﺸﺎﻧﯩﺴﯩﯩﺌﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐﺎ ﻗﻮﻳﯘﻟﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ، ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻲ - ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﻛﯘﻧﺪﯨﻦ -ﻛﯘﻧﮕﻪ ﮔﯘﻟﻠﯩﻨﯩﺸﻜﻪ ﻗﺎﺭﺍﭖ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻠﯩﻤﻪﻛﺘﻪ، ﺟﯘﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺯ ﺳﺎﻧﻠﯩﻖ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪﺭﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻤﯘ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺗﯩﺰ ﺭﺍﯞﺍﺟﻼﻧﻤﺎﻗﺘﺎ. ﺑﯘ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﺎﺗﻨﻰ ﺑﯩﺰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺘﺎﺭﯨﺨﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﺳﯧﻠﯩﺸﺘﯘﺭﻣﺎ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺸﺌﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ ﭘﺮﯨﻨﺴﯩﭙﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﺪﺍﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯚﺭﺳﻪﻙ ﺗﯩﺨﯩﻤﯘ ﺋﻮﭼﯘﻕ ﻛﻮﺭﯗﯞﺍﻻﻻﻳﻤﯩﺰ.
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺗﺎﺭﺧﯩﻐﺎ ﺋﺎﺋﯩﺖ ﻫﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪ ﻫﯩﭽﻘﺎﻧﺪﺍﻕ ﺳﯩﺴﺘﯩﻤﯩﻠﯩﻖ ﻣﺎﺗﯩﺮﻳﺎﻟﻐﺎﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﯩﻨﯩﻤﯩﺰ ﺋﯘﭼﯘﻥ، ﺩﻩﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﺋﯩﺰﺩﯨﻨﯩﺶ ﻣﯩﯟﯨﺴﻰ ﺋﻮﺭﻧﯩﺪﺍ ﻣﯘﺷﯘ ﻗﯩﺴﻘﯩﭽﻪﺗﺎﺭﯨﺦ ﻳﯩﺰﯨﻠﺪﻯ. ﺑﯘ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺗﺎﺭﺧﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﯞﻩ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺴﯧﻠﯩﺸﺘﯘﺭﻣﺎﺷﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻘﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﯘﻏﯘﻟﻠﯩﻨﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﭽﯩﻠﯧﺮﯨﻤﯩﺰ ﯞﻩﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﯩﻠﻤﯩﻲ ﺋﯩﺰﺩﯨﻨﯩﺸﯩﮕﻪ ﺋﺎﺯ - ﺗﻮﻻ ﺋﯩﻠﻬﺎﻡ ﺑﻪﺭﮔﯘﺳﻰ، ﺩﻩﭘﺌﯩﺸﺌﯩﻨﯩﻤﯩﺰ.
1 - ﺑﺎﺏ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ ﯞﻩ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻨﯩﯔ ﭘﻪﻳﺪﺍ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ :
"ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﻪﯞﻻﺩﯨﻨﻰ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﻠﻪﺵ - ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﯞﻩ ﻣﻪﯕﮕﯘﻟﯘﻙ ﻛﺎﺗﻪﮔﺮﯨﻴﻪ" (ﯞ.ﺋﻰ. ﻟﻪﻧﯩﻦ) ﺑﻮﻟﻐﯩﻨﻰ ﺋﯘﭼﯘﻥ، ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻴﺠﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﻨﯩﻼ ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﺎﻥ . ﺑﯘ "ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ" ﺑﺎﺳﻘﯘﭼﯩﺪﺍ ﺋﺎﺗﺎ -ﺋﺎﻧﯩﻼﺭ ﺋﯚﺯ ﭘﻪﺭﺯﻩﻧﺘﻠﯩﺮﯨﮕﻪ، ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﻠﯩﻚ ﺋﯘﺳﺘﯩﻼﺭ ﺷﺎﮔﯩﺮﺗﻠﯩﺮﯨﻐﺎ،ﭘﯩﺸﻘﻪﺩﻩﻣﻠﻪﺭ ﻛﯩﭽﯩﻜﻠﻪﺭﮔﻪ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﯜﮔﯩﺘﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺩﻩﺭﺱ ﺗﯘﺭﻟﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﺴﺎﻗﯘﺭﺍﻝ - ﺳﺎﻳﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ ﻳﺎﺳﺎﺵ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ، ﺋﻮﺗﻴﺎﺵ ﻳﯩﻐﯩﺶ، ﺋﻮﻱ ﻗﯘﺷﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯜﮔﯩﺘﯩﺸﺌﯘﺳﯘﻟﻰ، ﻳﯩﺮﺗﻘﯘﭼﻼﺭﺩﯨﻦ ﻗﻮﻏﺪﯦﻨﯩﺶ ﻣﺎﻫﺎﺭﻩﺗﻠﯩﺮﻯ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﺩﯨﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺋﯩﺪﻯ.ﺋﯘ ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﯩﺘﯩﺪﻩ ﻳﯘﺭﮔﯘﺯﯗﻟﻪﺗﺘﻰ، ﻛﻪﯓ ﺋﻮﺭﻣﺎﻧﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﺩﺍﻟﯩﻼﺭ ﺩﻩﺭﺳﺨﺎﻧﺎﺋﯩﺪﻯ.
ﻛﯩﻴﯩﯩﻨﺮﻩﻙ، ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺶ ﭘﻪﻳﺪﯨﻨﭙﻪﻱ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﻣﻪﻫﺴﯘﻻﺕ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻧﺒﻮﻟﺪﻯ. ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﺗﻪﻗﺴﯩﻤﺎﺗﻰ ﺑﺎﺭﻟﯩﻘﻘﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ، ﻛﻪﺳﯩﭗ ﺗﯘﺭﻟﯩﺮﻯ ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﺘﻰ.ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﻗﯩﺴﯩﺪﺍ ﻗﯘﻟﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﺗﯘﺯﯗﻡ، ﺩﻭﻟﻪﺕ ﯞﻩ ﺋﯘﺭﯗﺵ ﭘﻪﻳﺪﺍ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﻣﯘﺷﯘ ﺋﻮﺑﻴﻜﺘﯩﭗ ﻣﻪﯞﺟﯘﺩﯨﻴﻪﺕ ﻳﯩﺰﯨﻘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﺠﺎﺩ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺸﯩﻐﺎ ﺗﯘﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﻳﯩﺰﯨﻖ (ﺧﻪﺕ) ﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺩﻩﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﺋﺎﻧﯩﺴﻰ 5000 ﻳﯩﻠﻼﺭ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻣﯩﺴﯩﺮﺩﺍﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺮﯗﮔﯩﻠﯩﭗ (ﺷﻪﻛﯩﻞ) ﺧﯩﺘﯩﺪﯗﺭ، ﺷﯘ ﭼﺎﻏﺪﺍﻣﯧﺴﯩﺮﺩﺍ ﻳﻪﻧﻪ ﺳﺎﻣﺎﻧﻘﻪﻏﻪﺯ، ﻛﺎﻟﯩﻨﺪﺍﺭ (ﺷﻪﻣﺴﯩﻴﻪ، ﻗﻪﻣﻪﺭﯨﻴﻪ) ﻣﯘ ﺋﯩﺠﺎﺩ ﻗﯩﻠﯩﻨﺪﻯ. ﺷﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻨﺌﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻳﺎﺯﻣﺎ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺑﺎﺷﻼﻧﺪﻯ.
ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ ﯞﻩ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘ ﻳﯧﺰﯨﻖ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺗﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﺪﺍ ﭘﻪﻳﺪﺍ ﺑﻮﻟﺪﻯ. "ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ" ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﯘﻧﯩﯔ ﻣﻪﻧﯩﺴﯩﻤﯘﺷﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺩﯨﺮﻩﻙ ﺑﯩﺮﯨﺪﯗ .
ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﺍ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻣﯩﺴﯩﺮﻧﯩﯔ ﺗﯩﺒﺒﯩﺲ (ﺗﻬﻪﺑﻪﺱ) ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻳﯩﺮﯨﺪﻩﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ. ﺑﯘ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﻰ ﺭﺍﻣﯩﺴﺴﯘﻡ (ﺭﺍﻣﯩﺴﺴﯘﻡ) - "ﺋﻮﻗﯘﺗﯘﺵ ﺋﻮﺭﮔﯩﻨﻰ" ﺩﻩﭘﺌﺎﺗﯩﻼﺗﺘﻰ.
ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 2870 - ﻳﯩﻠﻰ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﭘﯩﺮﺋﻮﻧﻰ ﺋﻪﺳﺴﯩﻨﯩﯔ ﯞﻩﺯﯨﺮﻯ ﭘﯩﺘﺎﻫ ﻫﯘﺗﯩﭙﺘﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻳﯩﺰﯨﻠﻐﺎﻥ "ﺳﻪﺑﯘﻳﻪﺕ" ﯞﻩ "ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﺎﻣﻪ" ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﺭﻩﺳﻤﯩﻴﺌﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺑﯩﻜﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ. ﺩﻩﻝ ﺷﯘ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﻠﻪﺭﺩﻩﺑﺎﺑﯩﻠﯘﻧﺪﺍ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫ ﺋﺎﺷﺌﯘﺭﺑﺎﻧﭙﺎﻟﻨﯩﯔ ﺋﻮﺭﺩﺍ ﻛﯘﺗﯘﭘﺨﺎﻧﯩﺴﻰ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ 25ﻣﯩﯔ ﺟﯩﻠﺪ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﺳﺎﻗﻼﻧﻐﺎﻥ.
ﻟﯩﻜﯩﻦ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﯞﻩ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻛﻮﭘﻠﻪﭖ ﻳﯧﺰﯨﻠﯩﺸﻰ ﻫﻪﺭﭘﻠﯩﻚ ﺧﻪﺕ ﺋﯩﺠﺎﺩﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻨﻼ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ ﺑﻮﻟﺪﻯ. ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻓﯩﻨﯩﻜﯩﻠﯩﻘﻼﺭ ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ 3000ﻳﯩﻠﻼﺭ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﺟﺎﻫﺎﻥ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﺎﻧﺎ ﺗﯩﻠﻰ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﻰ "ﺋﯧﻠﯩﭙﺒﻪ" (1)ﻛﯩﺘﺎﺑﯩﻨﻰ ﺗﯘﺯﯗﭖ ﭼﯩﻘﺘﻰ ،
ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻣﯩﺴﯩﺮ ﯞﻩ ﺑﺎﺑﯩﻠﯘﻥ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺗﯘﺭﺗﻜﯩﺴﯩﺪﻩ، ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻳﯘﻧﺎﻧﺪﺍ ﺗﯘﻧﺠﯩﭙﯩﺪﺍﮔﻮﮔﯩﻜﺎ ﺋﻮﺭﮔﯩﻨﻰ ﺋﻪﭘﯩﺐ (ﺋﻪﭘﯩﺐ) ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ، ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺗﻪﻟﯩﻢ -ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻳﯩﺘﻪﻛﭽﯩﻠﯩﻚ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﺑﯩﺮﺍﻕ، ﺑﯘ ﭼﺎﻏﺪﯨﻜﻰ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭ ﻗﯘﻟﺪﺍﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺋﯩﻠﻪ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﯘﭖ،"ﻳﺎﻟﻼﻧﻤﺎ ﺋﻪﭘﻪﻧﺪﻯ" ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﯩﻼﺗﺘﻰ. ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻼﺭﻧﻰ ﻛﻪﻣﺴﯩﺘﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﯘﺋﺎﺗﺎﻟﻐﯘ ﻛﯩﻴﯩﻨﺮﻩﻙ ﻣﻪﻧﺌﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﭗ، ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﻮﺭﻧﯩﻐﺎ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭﻧﻰ "ﭘﯩﺪﺍﮔﻮﻙ"ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ. ﭘﻪﺏ ﺑﺎﻻ، ﮔﻮﻛﯩﺲ ﻳﯩﺘﻪﻛﭽﻰ - "ﭘﻪﺭﺯﻩﻧﺘﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﯩﺘﻪﻛﻠﻪﺵ"ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺋﯘﻗﯘﻣﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯨﺪﯗ.
ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ، ﭘﻪﺭﺯﻩﻧﺘﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﻳﯩﺘﻪﻛﻠﻪﺵ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻜﺎ ﺋﯩﻠﻤﯩﻲ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﮔﯧﺮﻙ ﺗﯩﻠﯩﺪﺍ ﺑﯘ ﺳﯚﺯ ﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻜﻮﺱ (ﻣﻪﻧﺌﻮﻗﯘﺗﯩﻤﻪﻥ) ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻣﻪﻧﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯨﺪﯗ.
ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﻗﯘﻟﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﺗﯘﺯﯗﻣﯩﺪﻩ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﺮﯨﭙﯩﺪﺍﮔﻮﮒ، ﺋﺎﺋﯩﻠﻪ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﺌﯩﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﺴﺎ "ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻢ" ﺩﻩﭖ ﺋﯩﻨﯩﻖ ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﺪﻯ.
ﺋﯘﺯﯗﻥ ﺋﻮﺗﻤﻪﻱ، ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻳﯘﻧﺎﻧﺪﺍ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦ ﭼﻮﯓ ﭘﻪﻳﻼﺳﻮﭘﻼﺭﻳﯩﺘﯩﺸﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﭗ، ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﺋﻮﺭﻧﻰ ﺯﻭﺭ ﺩﻩﺭﯨﺠﯩﺪﻩ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻜﻮﺗﯘﺭﯗﻟﺪﻯ. ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺳﻮﭘﯩﺴﺖ ("ﺋﯩﻠﯩﻢ ﮔﯘﺭﯗﻫﻰ") ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﭖ، ﺑﻪﻛﻬﻮﺭﻣﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﯩﻠﯩﺸﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﺋﯩﻠﯩﻢ ﮔﯘﺭﯗﻫﯩﺪﯨﻜﯩﻠﻪﺭ ﭼﻮﯓ ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﯞﻩ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﻧﺎﺗﯩﻖ (ﺋﺎﺭﺍﺗﯘﺭ) ﻻﺭﺩﯨﻨﺒﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﺠﺎﺑﯩﻲ ﺗﯘﺭﺗﻜﯩﺴﯩﺪﻩ، ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻗﻪﺩﯨﻘﻰ ﻳﯘﻧﺎﻧﺪﺍﺋﺎﺭﻗﺎ ﺋﺎﺭﻗﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﻛﺎﺩﻩﻣﯩﻴﻪ (2) ﯞﻩ ﺋﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺘﯘﺗﻼﺭ (3) ﻗﯘﺭﯗﻟﺪﻯ. ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺘﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ ﺑﯘ ﺩﻩﯞﺭ "ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺩﻩﯞﺭﻯ" ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻨﯩﯔ ﺋﻮﻗﯘﺗﯘﺵ ﭘﺮﻭﮔﺮﺍﻣﻤﯩﺴﯩﻐﺎ ﻳﻪﺗﺘﻪ ﺧﯩﻞ ﺩﻩﺭﺱ: ﮔﯧﺮﻙ - ﻻﺗﯩﻨﺘﯩﻠﻰ، ﻧﺎﺗﯩﻘﻠﯩﻖ ﻧﻪﺯﻩﺭﯨﻴﯩﺴﻰ،ﺩﯨﺌﺎﻟﯩﻜﺘﯩﻜﺎ، ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﺎ،ﮔﯩﺌﻮﻣﯩﺘﺮﯨﻴﻪ،ﺋﺎﺳﺘﺮﻭﻧﻮﻣﯩﻴﻪ ﯞﻩ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﻛﯩﺮﮔﯘﺯﯗﻟﮕﻪﻥ. ﺑﯘ "ﻳﻪﺗﺘﻪ ﺳﻪﻧﺌﻪﺕ" ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﺎﻥ.
ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﻳﻪﺗﺘﻪ ﺳﻪﻧﺌﻪﺕ ﭘﺮﻭﮔﺮﺍﻣﻤﯩﺴﻰ ﻗﺎﺗﺎﺭﯨﻐﺎ ﻛﯩﻴﯩﻨﺮﻩﻙ ﻳﻪﻧﻪ ﺗﻪﻧﺘﻪﺭﺑﯩﻴﻪﻣﺎﻫﺎﺭﻩﺕ ﺩﻩﺭﺳﯩﻤﯘ ﻗﻮﺷﯘﻟﺪﻯ. ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 776 - ﻳﯩﻠﻰ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻳﯘﻧﺎﻧﻨﯩﯖﺌﻮﻟﯘﻣﭙﯩﻴﻪ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻳﯩﺮﯨﺪﻩ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺋﻮﻟﯩﻤﭙﯩﻚ (4) ﺗﻪﻧﺘﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﻫﻪﺭﯨﻜﯩﺘﯩﻜﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﻠﯩﻖ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﻐﺎ ﺯﻭﺭ ﺗﯘﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻨﯩﯔ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﻧﺎﻣﺎﻳﻪﻧﺪﯨﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ،ﭘﻪﻳﻼﺳﻮﭘﻼﺭ ﯞﻩ ﭘﯩﺪﺍﮔﻮﮔﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺑﯘﻳﯘﻙ ﯞﻩﻛﯩﻠﻠﯩﺮﻯ ﺳﻮﻗﺮﺍﺕ (5)، ﭘﺮﯗﺗﺎﮔﺮﺍﺱ(6)، ﺩﻩﻣﻮﻛﺮﯨﺖ (7) ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﺪﻩ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﻠﯩﻖ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻴﻘﯩﻠﺪﯗﺭﯗﺵ ﻣﻪﺯﻣﯘﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﻳﯘﺭﯗﺵ ﺳﯩﺴﺘﯩﻤﯩﻠﯩﻖ ﭘﯩﺪﺍﮔﻮﮔﯩﻜﺎ ﻧﻪﺯﻩﺭﯨﻴﯩﺴﯩﻨﯩﺌﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐﺎ ﻗﻮﻳﺪﻯ. ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ ﻳﺎﯞﺭﻭﭘﺎ ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﯞﻩﻛﯩﻠﻰ،ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﺍ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺋﯘﺳﺘﺎﺯ ﺩﻩﭖ ﺷﺌﻮﻫﺮﻩﺕ ﻗﺎﺯﺍﻧﻐﺎﻥ ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻞ (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻨﺒﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 384 - 322 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 335 - ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﻓﯩﻨﺎﺩﺍ"ﺭﻭﻛﻴﺎﻥ" ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﺋﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺘﯘﺗﻨﻰ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﭼﻮﯓ ﺋﯩﻤﭙﯩﺮﺍﺗﻮﺭﺋﯩﺴﻜﻪﻧﺪﻩ ﺯﯗﻟﻘﻪﺭﻧﻪﻳﯩﻨﻨﻰ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﺎﻥ، ﺋﯩﺴﻜﻪﻧﺪﻩﺭ ﺑﯘ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻜﻪ 800 ﺗﺎﺭﺍﻥ (8)ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﻫﻪﺩﯨﻴﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.
ﻑ. ﺋﯧﮕﯩﻠﯩﺲ ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻠﻨﻰ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﺍ "ﻫﻪﻣﻤﯩﻼ ﭘﻪﻧﺪﯨﻦ ﺧﻪﯞﻩﺭﺩﺍﺭ ﭼﻮﯕﺌﺎﻟﯩﻢ ﺋﯩﺪﻯ" ﺩﯨﮕﻪﻥ. ﺩﻩﺭﯞﻩﻗﻪ ﺋﯘ، ﺋﯩﻠﯩﻢ - ﭘﻪﻧﻨﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﻼ ﺳﺎﻫﻪﻟﯩﺮﯨﺪﻩﺋﺎﺟﺎﻳﯩﭗ ﺯﻭﺭ ﻣﯘﯞﻩﭘﭙﻪﻗﯩﻴﻪﺕ ﻗﺎﺯﺍﻧﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺋﻪﺳﻪﺭ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ.ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻞ ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﺗﯘﺯﯗﻡ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﻩ 158 ﺧﯩﻞ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ.
ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻞ ﺋﯩﻠﻢ - ﭘﻪﻧﻨﻰ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻗﯩﺘﯩﻢ ﺋﯘﭺ ﭼﻮﯓ ﻛﺎﺗﻪﮔﻮﺭﯨﻴﻪ (ﻧﻪﺯﻩﺭﯨﻴﯩﯟﯨﺒﯩﻠﯩﻢ ﻛﺎﺗﻪﮔﻮﺭﯨﻴﯩﺴﻰ، ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻲ ﺋﯩﺸﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭ ﻛﺎﺗﻪﮔﻮﺭﯨﻴﯩﺴﻰ، ﺋﯩﺠﺎﺩﯨﻴﻪﺗﭙﯧﻨﻰ ﻛﺎﺗﻪﮔﻮﺭﯨﻴﯩﺴﻰ) ﮔﻪ ﺋﺎﻳﺮﯨﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ. ﺋﯘ ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﺎ، ﻟﻮﮔﯩﻜﺎ، ﺩﯨﺌﺎﻟﯩﻜﺘﯩﻜﺎﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻲ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭﻧﻰ ﻧﻪﺯﻩﺭﯨﻴﯩﯟﻯ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﻛﺎﺗﻪﮔﻮﺭﯨﻴﯩﺴﯩﮕﻪ؛ﺋﺨﻼﻗﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ، ﺳﯩﻴﺎﺳﻪﺕ، ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ ﯞﻩ ﺋﯩﺴﺘﺮﺍﺗﮕﯩﻴﻪﺷﺌﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ ﺋﯩﻠﯩﻤﻠﯩﺮﯨﻨﯩﺌﻪﻣﻪﻟﯩﻲ ﺋﯩﺸﻠﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﭘﻪﻧﻠﻪﺭ ﻛﺎﺗﻪﮔﻮﺭﯨﻴﯩﺴﯩﮕﻪ؛ ﺷﯧﺌﯩﺮ، ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎﻫﻪﻣﻤﻪ ﺳﻪﻧﺌﻪﺗﻨﻰ ﺋﯩﺠﺎﺩﯨﻴﻪﺕ ﭘﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﻛﺎﺗﻪﮔﻮﺭﯨﻴﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﺎﻳﺮﯨﻐﺎﻥ.
ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻞ - ﻳﻪﻧﻪ ﻟﻮﮔﯩﻜﺎ ﺋﯩﻠﻤﯩﻨﻰ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ،ﺩﯨﺌﺎﻟﯩﻜﺘﯩﻜﺎ ﺋﯩﻠﻤﯩﻨﯩﯖﺌﺎﺳﺎﺳﭽﯩﺴﻰ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺗﻨﯩﯔ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﻗﺎﻣﯘﺳﻰ -ﺋﻪﻧﺴﯩﻜﻠﻮﭘﻪﺩﯨﻴﯩﻨﯩﯔ ﻳﺎﺭﺍﺗﻘﯘﭼﯩﺴﻰ، ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻞ ﺋﻪﻧﺴﯩﻜﻠﻮﭘﻪﺩﯨﻴﯩﮕﻪ ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ(ﺋﯩﻨﺴﻜﻠﻮ) ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ (ﭘﯩﺪﯨﻴﺎ) ﺩﯨﮕﻪﻧﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ، ﺩﻩﭖ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻛﻪﻣﻤﻪﻝ ﺗﻪﺭﯨﭙﺒﻪﺭﮔﻪﻥ.
ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻞ ﺋﯚﺯ ﻗﻮﻟﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ "ﺭﻭﻛﻴﺎﻥ" ﺋﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺘﯘﺗﯩﺪﺍ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ(ﭘﻪﺩﺍﮔﻮﮔﯩﻜﺎ) ﻧﯩﺸﺎﻧﯩﺴﻰ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺗﻮﯞﻩﻧﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﺗﻪﻟﯩﻤﺎﺗﻨﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐﺎ ﻗﻮﻳﻐﺎﻥ.
"...ﮔﯩﺮﺍﮊﺩﺍﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﯩﻨﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺘﯩﻦ ﺋﻪﺭﻛﯩﻦ ﺑﻪﻫﺮﯨﻤﻪﻥ ﻗﯩﻠﯩﺶ ﺯﻭﺭﯗﺭ،ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﻗﻠﯩﻲ، ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻲ، ﺟﯩﺴﻤﺎﻧﯩﻲ ﺟﻪﻫﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﻠﯩﻘﺘﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻼﻟﯩﺸﯩﻐﺎ ﺋﯘﻳﻐﯘﻥ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻛﯩﺮﻩﻙ...".
ﺑﯩﺮﺍﻕ، ﺋﺎﺭﯨﺴﺘﻮﺗﯩﻞ ﺋﯩﺪﯨﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﻪ ﺳﺎﻫﻪﺳﯩﺪﻩ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯨﻜﯩﻘﯘﻟﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﺗﯘﺯﯗﻣﯩﻨﯩﯔ ﻣﯘﺗﻪﭘﭙﻪﻛﻜﯘﺭﻯ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﯘ ﺑﯘ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﭼﻪﻛﻠﯩﻤﯩﺪﯨﻦ ﻧﯩﺮﯨﻐﺎﺑﯚﺳﯜﭖ ﺋﯚﺗﯜﭖ ﻛﯩﺘﻪﻟﻤﯩﺪﻯ . ﺋﯘ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﯨﺪﻩ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺩﯨﮕﻪﻥ:"ﻗﯘﻟﻼﺭ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺳﯚﺯ ﻗﯩﻠﯩﺸﻨﯩﻼ ﺑﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻗﻮﺭﺍﻟﺪﯗﺭ...".
* * * * * *
ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺧﯘﺋﺎﯕﺨﯥ ﯞﺍﺩﯨﺴﻰ ﺷﻪﺭﻕ ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻴﻤﻪﺭﻛﻪﺯﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺧﯩﻠﯩﻼ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﯩﻠﯩﻤﯩﺰﺩﻩ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ"ﺟﻴﺎﮔﯘ" ﻳﯩﺰﯨﻘﻰ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ. ﺑﯘ ﻳﯧﺰﯨﻖ ﺩﯗﻧﻴﺎ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺋﻪﯓ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻛﻪﺷﭙﻘﯩﻠﯩﻐﺎﻥ ﻳﯧﺰﯨﻘﻼﺭ ﻗﺎﺗﺎﺭﯨﻐﺎ ﻛﯩﺮﯨﺪﯗ.
"ﺟﻴﺎﮔﯘ" ﻳﯧﺰﯨﻘﻰ ﺋﻪﯓ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﺑﺎﺳﻘﯘﭼﺘﺎ ﺳﻮﯕﻪﻙ ﯞﻩ ﺗﺎﺷﭙﺎﻗﺎ ﻗﯧﭙﯩﻐﯩﻼﻳﯧﺰﯨﻼﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﭘﺎﻝ ﺗﻪﺑﯩﺮﻟﯩﺮﻯ ﻫﻪﻡ ﻳﺎﺧﺸﻰ - ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻖ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﯩﻘﯩﻴﺎﺳﻼﺭ ﭘﯘﺗﯘﻟﻪﺗﺘﻰ، ﺑﯘ ﻳﯧﺰﯨﻖ ﺗﻪﺩﺭﯨﺠﯩﻲ ﺋﯩﺴﻼﻫ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺸﻰ ﺋﺎﺭﻗﯩﺴﯩﺪﺍ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﯩﺠﯘﯕﮕﻮ ﻳﯧﺰﯨﻘﻰ ﯞﯗﺟﯘﺩﺗﻘﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ.
ﻗﯘﻟﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﺗﯘﺯﯗﻣﯩﺪﯨﻜﻰ ﺷﻪﺭﻕ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﭼﻮﯓ ﯞﻩﻛﯩﻠﻰ ﻛﯘﯕﻔﯘﺯﻯ (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻨﺒﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 551 - 479 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺧﯘﺳﯘﺳﯩﻲ ﻣﻪﻛﺘﯩﭙﯩﺪﻩ 3000 ﺩﯨﻨﺌﺎﺭﺗﯘﻕ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﻰ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻠﻪﻧﮕﻪﻥ. ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦ 70 ﺗﯩﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻗﺮﺍﻗﻰ ﺷﯘﺯﺍﻣﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﺋﺎﻟﯩﻤﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﭘﯧﺪﺍﮔﻮﮔﻠﯧﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻳﯧﺘﯩﺸﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ.
ﻛﯘﯕﻔﯘﺯﯨﻨﯩﯔ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯦﺸﻰ ﭘﻪﻳﻼﺳﻮﭖ ﻻﯞﺯﻯ ﺋﯘﺯﯗﻥ ﻳﯩﻠﻼﺭ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﻰ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﺑﯩﻠﻪﻧﺒﯩﻠﻠﻪ ﺋﯩﻠﯩﻤﯩﺰﺩﻩ "ﻣﯩﻦ ﻓﯘ" ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻛﯘﺗﯘﭘﺨﺎﻧﯩﻨﻰ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻫﻪﻡ ﺋﯚﺯﯨﻜﯘﺗﯘﭘﺨﺎﻧﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻘﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ.
ﻛﯘﯕﻔﯘﺯﯨﻨﯩﯔ "ﻣﯘﻫﺎﻛﯩﻤﻪ ﯞﻩ ﺑﺎﻳﺎﻥ" ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺋﻪﺳﯩﺮﯨﺪﻩ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﯩﺨﯧﻠﻰ ﻛﻪﯓ ﺷﻪﺭﻫﯩﻠﻪﻧﮕﻪﻥ. ﺋﯘ "ﻫﻪﻡ ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﺶ، ﻫﻪﻡ ﺋﻮﻳﻠﯩﻨﯩﺶ ﻛﯧﺮﻩﻙ"، "ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﭙﺰﯦﺮﯨﻜﻤﻪﺳﻠﯩﻚ، ﺋﯜﮔﯩﺘﯩﭗ ﻫﺎﺭﻣﺎﺳﻠﯩﻖ" ﺩﻩﭖ ﺗﻪﻛﯩﺘﻠﯩﮕﻪﻥ.
ﻛﯘﯕﻔﯘﺯﯨﻨﯩﯔ ﺋﻪﺧﻼﻕ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻳﺎﺩﺭﻭﺳﻰ "ﯞﺍﭘﺎﺩﺍﺭﻟﯩﻖ" ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘ "ﯞﺍﭘﺎﻧﯩﯖﺸﻪﺭﺗﻰ ﻣﯧﻬﺮﯨﺒﺎﻧﻠﯩﻖ" ﺩﻩﭖ ﺗﻪﺷﻪﺑﺒﯘﺱ ﻗﯩﻼﺗﺘﻰ، ﻳﻪﻧﻪ "ﺋﯚﺯﯗﯓ ﺧﺎﻟﯩﻤﯩﻐﺎﻧﻨﯩﺌﯚﺯﮔﯩﮕﻪ ﺗﺎﯕﻤﺎ" ﺩﻩﭖ ﺗﻪﻛﯩﺘﻠﻪﻳﺘﺘﻰ.
ﻛﯘﯕﻔﯘﺯﻯ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮﯨﺪﻩ ﺋﯩﻠﯩﻤﯩﺰﺩﻩ ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ "ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﻨﺎﻣﻪ"ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﭘﯩﺪﺍﮔﻮﮒ ﺭﯨﺴﺎﻟﯩﺴﻰ ﻳﯧﺰﯨﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﺘﻰ. ﺑﯘ ﺋﻪﺳﻪﺭ ﺷﻪﺭﻗﻨﯩﯔ ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺘﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ ﭼﻮﯓ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﺘﯘﺯﯗﻣﻰ، ﺋﻮﻗﯘﺗﯘﺵ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻰ، ﻣﯧﺘﻮﺩﯨﻜﺎ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﯩﺮﻯ ﺷﻪﺭﻫﯩﻠﻪﻧﮕﻪﻥ.
ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﺩﻩ ﻛﯧﻴﯩﻨﺮﻩﻙ ﺑﯩﺮﻣﯘﻧﭽﻪ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﻳﯘﺭﺗﻠﯩﺮﯨﻤﯘ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ،ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 1 - ﺋﻪﺳﯩﺮﺩﻩ (ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺧﻪﻥ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ) ﺷﻮﺗﺎﯕﻤﻪﻛﺘﯩﭙﻰ، ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 276 - ﻳﯩﻠﻰ "ﮔﯚﺯﯨﺸﯘ" (ﺧﺎﻧﻠﯩﻖ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ) ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﭗ،ﻣﻪﻧﺴﻪﭘﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﺴﻰ ﺋﯩﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﻠﻐﺎﻥ ،
ﺗﺎﯓ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﮕﻪ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪﻩ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﻛﯚﭖ ﺩﻩﺭﯨﺠﯩﺪﻩ ﮔﯘﻟﻠﻪﻧﺪﻯ.ﺩﻭﻟﻪﺗﻠﯩﻚ ﻛﯘﺗﯘﭘﺨﺎﻧﯩﻼﺭ ﻗﯘﺭﯗﻟﺪﻯ. ﺗﯧﺮﻩ ﯞﻩ ﻻﺗﺎ - ﭘﯘﺭﯗﺷﻼﺭﺩﯨﻦ ﻳﯩﯖﯩﭽﻪ ﻗﻪﻏﻪﺯﻳﺎﺳﺎﺵ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﻨﺪﻯ. ﺑﯘ ﻛﻪﺷﭙﯩﻴﺎﺕ ﺷﻪﺭﻕ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﻰ ﻳﯘﻛﺴﻪﻟﺪﯗﺭﯗﺷﺘﻪ ﺯﻭﺭﺗﯘﺭﺗﻜﻪ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﻏﻪﺭﺑﻨﯩﯔ ﻣﻪﺗﺒﻪﺋﻪ ﯞﻩ ﻗﻪﻏﻪﺯ ﺳﺎﻧﺎﺋﯩﺘﯩﻨﯩﯖﺮﺍﯞﺍﺟﻠﯩﻨﯩﺸﯩﺪﯨﻤﯘ ﺗﯘﺭﺗﻜﯩﻠﯩﻚ ﺭﻭﻝ ﺋﻮﻳﻨﯩﺪﻯ.
ﺗﺎﯓ ﺳﯘﻻﻟﯩﺴﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺷﻪﺭﻕ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﮕﻪ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﯧﻨﻰ ﺋﯘﭼﯘﻥ،ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﻮﺷﻨﺎ ﺋﻪﻟﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﻠﯩﺮﻯ ﺗﯘﺭﻛﯘﻡ - ﺗﯘﺭﻛﯘﻣﻠﻪﭘﺌﯩﻠﯩﻤﯩﺰﮔﻪ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﻠﯩﭗ ﺗﯘﺭﺩﻯ.
ﺋﯩﺰﺍﻫﺎﺗﻼﺭ:
(1) ﺑﯘ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﯘ ﻓﯩﻨﯩﻜﯩﻠﯩﻘﻼﺭﻧﯩﯔ "ﺋﺎﻟﭙﺎﺑﻪﻳﺖ" ﺳﯚﺯﯨﺪﯨﻦ ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ ﺋﺎﻟﭙﺎﺋﯚﻛﯘﺯ، ﺑﻪﺋﯩﺖ ﺋﻮﻱ ﻳﻪﻧﻰ ﺋﯚﻛﯘﺯ ﻗﻮﺗﯩﻨﻰ ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺳﯚﺯ. ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻓﯩﻨﯩﻜﯩﻠﯩﻘﻼﺭﺋﯚﻛﯘﺯﻧﻰ "ﻣﯘﻗﻪﺩﺩﻩﺱ ﻫﺎﻳﯟﺍﻥ" ﺩﻩﭖ ﻫﯩﺴﺎﺑﻼﻳﺘﺘﻰ. ﭼﯘﻧﻜﻰ، ﺋﯚﻛﯘﺯ ﺗﯩﺮﯨﻜﭽﯩﻠﯩﻜﻨﯩﯖﺘﺎﻳﺎﻧﭽﯩﺴﻰ ﺋﯩﺪﻯ.
(2) ﺋﺎﻛﺎﺩﯨﻤﯩﻴﻪ ﻳﯘﻧﺎﻧﻠﯩﻘﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻣﯩﻠﻠﯩﻲ ﻗﻪﻫﺮﯨﻤﺎﻧﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﻰ.
(3) ﺋﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺘﯘﺕ ﮔﯧﺮﻙ ﺗﯩﻠﯩﺪﺍ "ﻳﯧﺮﯨﻢ ﻛﯘﻥ ﺋﯩﺸﻠﻪﭖ، ﻳﯧﺮﯨﻢ ﻛﯘﻥ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﻠﯩﺶ"ﺩﯦﮕﻪﻥ ﺋﯘﻗﯘﻣﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯨﺪﯗ. ﺋﯘ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﻠﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺸﺒﯩﺮﻟﻪﺷﺘﯘﺭﯗﻟﮕﻪﻧﯩﺪﻯ. ﺋﯩﻨﯩﺴﺘﯩﺘﯘﺗﻼﺭ ﻫﺎﯞﺍﻟﯩﻖ ﺑﺎﻏﭽﯩﻼﺭﺩﺍ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ،ﺳﺘﻮﺩﯦﻨﺘﻼﺭ ﻳﯧﺮﯨﻢ ﻛﯘﻥ ﺋﻮﻗﯘﭖ، ﻳﯧﺮﯨﻢ ﻛﯘﻥ ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﻗﯩﻼﺗﺘﻰ.
(4) ﺋﻮﻟﯩﻤﭙﯩﻚ ﺗﻪﻧﺘﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﻫﻪﺭﯨﻜﯩﺘﻰ - ﻳﯘﮔﯘﺭﯗﺵ، ﺩﯦﺴﻜﺎ ﺋﯧﺘﯩﺶ، ﺋﺎﺕ ﺑﻪﻳﮕﯩﺴﻰ،ﭼﯧﻠﯩﺸﯩﺶ، ﺭﻩﺳﺴﺎﻣﻠﯩﻖ، ﺷﯧﺌﯩﺮ، ﺩﺭﺍﻣﺎ، ﺋﻮﭘﯧﺮﺍ، ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﯘﺳﺎﺑﯩﻘﻪﺗﯘﺭﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻻﺗﺘﻰ.
(5) ﺳﻮﻗﺮﺍﺕ (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 469 - 399 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) "ﺑﯩﻠﯩﻢ ﯞﻩ ﺋﯩﺨﺘﯩﺴﺎﺱ - ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﻳﯘﻛﺴﻪﻙ ﮔﯘﺯﻩﻝ ﭘﻪﺯﯨﻠﯩﺘﻰ" ﺩﯦﮕﻪﻥ.
(6) ﭘﯩﻼﺗﯘﻥ (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 427 - 347 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺋﻮﻣﯘﺭ ﺑﻮﻳﻰ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 387 - ﻳﯩﻠﻰ ﺋﺎﻓﯩﻨﺎﺩﺍ ﺋﺎﻛﺎﺩﯦﻤﯩﻴﻪﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ، "ﻏﺎﻳﯩﯟﻯ ﺩﯙﻟﻪﺕ"، "ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ" ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﻛﻮﭖ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﻧﯩﻴﺎﺯﻏﺎﻥ.
(7) ﭘﺮﯗﺗﺎﮔﺮﺍﺱ (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 481 -411 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﭘﯧﺪﺍﮔﻮﮒ،ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﭘﯧﺪﺍﮔﻮﮔﯩﻜﺎ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﻐﺎ ﻗﻮﻳﻐﺎﻥ. "ﺗﺎﻻﻧﺖ ﺑﯩﻠﻪﻧﺌﯜﮔﯩﻨﯩﺶ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ ﻣﯘﻫﯩﻢ" ﺩﻩﭖ ﺗﻪﻛﯩﺘﻠﯩﮕﻪﻥ.
(8) ﺩﻩﻣﻮﻛﺮﯨﺖ (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 460 - 370 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺋﻪﻧﺴﯩﻜﻠﻮﭘﯧﺪﯨﺴﺘﺌﺎﻟﯩﻢ. 52 ﺧﯩﻞ ﺋﻪﺳﻪﺭ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ، "ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﻰ ﺋﯚﺯﮔﻪﺭﺗﻪﻟﻪﻳﺪﯗ" ﺩﯦﮕﻪﻥ.
(9) ﺗﺎﺭﺍﻥ - ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﻰ.
2-ﺑﺎﺏ
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﺍ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ
ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻠﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﯦﻬﻘﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺗﻪﯕﻼ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺕ ﺑﯩﺮﻩﺗﺘﻰ. ﭼﯘﻧﻜﻰ ﭼﺎﺭﯞﯨﻼﺭﻏﺎ ﺑﻮﻏﯘﺯ، ﻳﻪﻡ - ﺧﻪﺷﻪﻙ ﺗﻪﻳﻴﺎﺭﻻﺵ ﺋﯜﭼﯜﻥ ﺋﺎﺭﭘﺎ، ﺑﯘﻏﺪﺍﻱ، ﺑﯩﺪﻩ ﺋﯚﺳﺘﯘﺭﯗﺵ ﺯﯙﺭﯗﺭ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﯘﺷﯘ ﺯﯙﺭﯗﺭﯨﻴﻪﺕ ﺳﻪﯞﻩﺑﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺶ ﺗﻪﻗﺴﯩﻤﺎﺗﻰ ﺋﯩﻨﯩﻖ ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﯩﭗ، ﺧﻪﻟﻘﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﻤﻰ ﺩﯦﻬﻘﺎﻧﭽﯩﻠﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﻪﺷﻐﯘﻝ ﺑﻮﻻﺗﺘﻰ.
ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﻯ - ﻛﻪﻳﻨﯩﺪﻩ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻛﯚﭘﺮﻩﻙ ﻗﯩﺴﻤﻰ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﻰ ﺋﯩﺪﻯ. ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﯜﮔﯩﺘﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻥ ﻫﺎﻳﯟﯦﻨﻰ ﺋﯩﺖ ﺋﯩﺪﻯ. ﭼﯘﻧﻜﻰ ﺋﯩﺖ ﺋﻮﯞ ﺋﻮﯞﻻﺷﻘﺎ، ﭼﯩﺪﯨﺮ - ﺋﺎﻕ ﺋﯚﻳﻠﻪﺭﻧﻰ ﺑﯧﻘﯩﺸﻘﺎ، ﭘﺎﺩﯨﻼﺭﺩﯨﻦ ﺧﻪﯞﻩﺭ ﺋﯧﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﯩﺮﺩﯨﻨﺒﯩﺮ ﻛﯩﺮﻩﻛﻠﯩﻚ ﯞﻩ ﻗﺎﺭﺍﻧﭽﯘﻕ ﻫﺎﻳﯟﺍﻥ ﻫﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﺎﺗﺘﻰ.
ﭼﺎﺭﯞﯨﻼﺭﻧﯩﯔ ﻛﻮﭘﯩﻴﯩﺸﻰ ﺋﺎﺭﻗﯩﺴﯩﺪﺍ ﻛﯚﭼﻤﻪ ﭼﺎﺭﯞﯨﭽﯩﻠﯩﻖ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﺋﺎﻕ ﺋﯚﻳﻠﻪﺭﻧﻰ ﻛﯚﭼﯘﺭﯗﺵ، ﺋﻮﺯﯗﻕ - ﺗﯘﻟﯘﻛﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﯚﺗﻜﻪﺵ ﺋﯘﭼﯘﻥ، ﺋﺎﺕ، ﻫﺎﺭﯞﺍ، ﻗﻮﺗﺎﺯ ﻛﯩﺮﻩﻙ ﺑﻮﻟﺪﻯ. ﺋﺎﺕ ﻛﯚﻧﺪﯗﺭﯗﺵ، ﻫﺎﺭﯞﺍ ﻳﺎﺳﺎﺵ ﺋﯘﭼﯘﻥ ﻫﯘﻧﻪﺭ - ﺳﻪﻧﺌﻪﺕ ﻛﻪﺳﭙﻰ ﺑﺎﺭﻟﯩﻘﻘﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﻪﮔﯩﺸﯩﭗ، ﺋﯜﮔﯩﺘﯩﺶ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯜﮔﯩﻨﯩﺶ، ﺋﯘﺳﺘﺎ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﺎﮔﯩﺮﺕ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﺍ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻨﯩﯔ ﺑﯩﺨﻰ ﺋﯩﺪﻯ.
ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺷﺎﻣﺎﻥ ﺩﯨﻨﯩﻐﺎ ﺋﯩﺘﯩﻘﺎﺩ ﻗﯩﻼﺗﺘﻰ. ﺷﺎﻣﺎﻥ، ﭘﯧﺮﺧﯘﻥ ﯞﻩ ﭘﺎﻟﭽﯩﻼﺭ ﺑﯘ ﺩﯨﻨﻨﯩﯔ ﻣﯘﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘﺭﻯ (ﻣﻮﻟﻠﯩﺴﻰ) ﺋﯩﺪﻯ. ﺷﺎﻣﺎﻥ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﻳﺎﻝ ﺋﯩﻼﻫﯩﻨﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ "ﺋﯘﻣﺎﻱ" ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻳﺘﺘﻰ. ﺋﯘﻣﺎﻱ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻛﯩﺴﻪﻟﺪﯨﻦ، ﺩﯨﯟﻩ - ﺷﺎﻳﺎﺗﯘﻧﻼﺭﺩﯨﻦ ﺳﺎﻗﻠﯩﻨﯩﺸﻨﯩﯔ ﺭﻭﻫﯩﻲ ﻣﻪﺩﻩﺗﻜﺎﺭﻯ ﺋﯩﺪﻯ. ﺑﺎﺧﺸﻰ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺷﺎﻣﺎﻥ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩﯔ ﻳﻪﻧﻪ ﺑﯩﺮ ﺭﻭﻫﯩﻲ ﻣﻪﺩﻩﺗﻜﺎﺭﻯ ﺋﯩﺪﻯ. ﻛﯩﺴﻪﻝ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺑﺎﺧﺸﻰ - ﭘﯩﺮﯨﺨﯘﻧﻼﺭﻧﻰ ﺗﻪﻛﻠﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﺎﺯﺍﻳﯩﻢ ﺋﻮﻗﯘﺗﺎﺗﺘﻰ. ﺋﯚﻱ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﻳﺎﻛﻰ ﻗﻮﺭﯗ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﻐﺎ ﻳﺎﻏﺎﭺ ﻣﻮﻣﺎ ﻗﺎﺩﺍﭖ ﭘﯩﺮﻯ ﺋﻮﻳﻨﯩﺘﺎﺗﺘﻰ، ﻛﯩﺴﻪﻟﻨﻰ ﻗﯩﺰﯨﺘﯩﻠﻐﺎﻥ ﺗﻮﻣﯘﺭﺩﯨﻦ ﺋﺎﺗﻼﺗﻘﯘﺯﺍﺗﺘﻰ، ﮔﯘﻟﺨﺎﻥ ﻳﯧﻘﯩﭗ، ﺋﯩﺴﺮﯨﻖ ﺳﺎﻻﺗﺘﻰ، ﺋﻮﺕ - ﺳﻮﻗﺘﯩﻦ ﯞﻩ "ﭼﻪﺗﻨﻪﻙ" ﺗﯩﻦ ﺳﺎﻗﻼﺵ ﺋﯘﭼﯘﻥ ﺑﻮﻳﻨﯩﻐﺎ ﺗﯘﻣﺎﺭ ﺋﯧﺴﯩﭗ ﻗﻮﻳﺎﺗﺘﻰ.
ﻟﯩﻜﯩﻦ، ﻛﯩﻴﯩﻨﺮﻩﻙ ﭘﻪﻧﺪﻯ - ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺗﻨﻰ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻲ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﻳﯘﺭﮔﯘﺯﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺗﻪﺑﯩﺮﭼﻰ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﺋﯘﻻﺭ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋﯘﻧﺪﻩﻳﺘﺘﻰ. ﻳﺎﻣﺎﻥ ﻫﻪﺭﯨﻜﻪﺗﻠﻪﺭﻧﻰ ﺗﻮﺳﯘﻳﺘﺘﻰ. ﺗﻪﺑﯩﺮﭼﻰ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ ﭘﺎﻟﻐﺎ ﺗﻪﺑﯩﺮ ﺑﯧﺮﯨﺶ ﻳﻮﻟﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﻼﺗﺘﻰ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﭼﯘﺷﯩﺪﻩ ﻗﺎﺭﺍ ﻛﻮﺭﺳﻪ، ﺋﺎﻣﯩﺘﻰ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ؛ ﭼﯘﺷﯩﺪﻩ ﺋﺎﻏﺮﯨﻖ ﺋﺎﺕ ﻣﯩﻨﺴﻪ ﭘﺎﻻﻛﻪﺕ ﺑﺎﺳﯩﺪﯗ؛ ﻗﻮﻱ ﭘﺎﺩﯨﺴﻰ ﻛﻮﺭﺳﻪ ﺑﺎﻱ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ؛ ﻳﺎﻣﻐﯘﺭ ﻳﯧﻐﯩﭗ ﭼﯘﺵ ﻛﻮﺭﺳﻪ، ﺑﺎﻳﺎﺷﺎﺗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ؛ ﻧﺎﻥ ﺩﻩﺳﺴﻪﭖ ﭼﯘﺵ ﻛﻮﺭﺳﻪ، ﻛﻮﺯﻯ ﻛﻮﺭ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ؛ ﺋﯧﻘﯩﻦ ﺳﯘﻏﺎ ﺳﯩﻴﯩﭗ ﭼﯘﺵ ﻛﻮﺭﺳﻪ، ﺟﺎﺭﺍﻫﻪﺕ ﺑﺎﺳﯩﺪﯗ، ﺩﯨﮕﻪﻧﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ. ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻲ ﭘﻪﻧﺪﻯ - ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺕ ﻗﻮﺭﺍﻟﻰ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ "ﺗﻪﺑﯩﺮﻧﺎﻣﻪ" (ﺋﯧﺮﯨﻖ ﭘﯘﺗﯘﻙ) ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻛﯩﺘﺎﺑﺘﺎ ﺗﻪﺧﯩﻤﯘ ﺭﻭﺷﻪﻥ ﺧﯘﻻﺳﻪ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
" ﺋﯧﺮﻕ ﭘﯘﺗﯘﻙ " ﺗﯩﻦ ﺑﯩﺮ - ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﺴﺎﻝ:
ﺋﯧﻴﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯘﯕﮕﯘﺯ ﺩﺍﯞﺍﻥ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﻩ ﺳﻮﻗﯘﺷﯘﭘﺘﯘ، ﺋﯩﻴﯩﻘﻨﯩﯔ ﻗﺎﺭﻧﻰ ﻳﯧﺮﯨﻠﯩﭙﺘﯘ، ﺗﯘﯕﮕﯘﺯﻧﯩﯔ ﭼﯩﺸﻠﯩﺮﻯ ﺳﯘﻧﯘﭘﺘﯘ. ﺑﯩﻠﮕﯩﻨﻜﻰ ﺑﯘ ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯘﺭ.
ﺋﻮﻏﻼﻥ ﺋﺎﺗﺎ - ﺋﺎﻧﯩﺴﯩﻐﺎ ﻗﯩﻴﺪﺍﭖ، ﺑﯧﺸﻰ ﻗﺎﻳﻐﺎﻥ، ﭘﯘﺗﻰ ﺗﺎﻳﻐﺎﻥ ﺗﻪﺭﻩﭘﻜﻪ ﻛﯩﺘﯩﭙﺘﯘ، ﭼﯚﻟﺪﻩ ﻏﯩﺮﯨﭗ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﭘﺘﯘ، ﻛﯩﻴﯩﻦ ﭘﯘﺷﺎﻳﻤﺎﻥ ﻳﻪﭖ ﻗﺎﻳﺘﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﭙﺘﯘ. ﺑﯩﻠﮕﯩﻨﻜﻰ ﺑﯘ ﺋﻪﺯﮔﯘ (ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ) ﺩﯗﺭ.
ﺑﯘ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻣﯩﺴﺎﻟﺪﺍ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﭘﯩﺪﺍﮔﻮﮔﯩﻜﯩﻠﯩﻖ ﻣﻪﺯﻣﯘﻥ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﻣﻪﻗﺴﯩﺘﻰ ﺋﯩﻨﯩﻖ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ.
ﺷﺎﻣﺎﻧﯩﺰﻡ ﺋﯩﺘﯩﻘﺎﺩﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ ﻗﺎﺭﯨﻤﺎﻗﻘﺎ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺳﺎﺩﺩﺍ ﯞﻩ ﻛﯘﻟﻜﯩﻠﯩﻚ ﻛﯚﺭﯗﻧﮕﻪﻧﺪﻩﻙ ﻗﯩﻠﺴﯩﻤﯘ، ﻟﯩﻜﯩﻦ ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﻳﻮﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﯕﻐﯘﻟﯘﻕ، ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻖ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺯﯨﺪﺩﯨﻴﻪﺕ ﻛﯘﺭﯨﺸﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﻣﯩﻠﻠﯩﺮﻯ ﺋﻪﻛﺲ ﺋﯩﺘﯩﭗ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ. ﺷﯘﯕﺎ ﻛﻮﭖ ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭ، ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺩﻩﯞﺭﻟﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯚﺗﯘﭖ ﻛﻪﺗﻜﯩﻨﯩﮕﻪ ﻗﺎﺭﯨﻤﺎﻱ، ﺷﺎﻣﺎﻧﯩﺰﻡ ﺋﯩﺘﯩﻘﺎﺩﻯ ﯞﻩ ﭘﺎﻟﭽﯩﻠﯩﻖ ﺋﺎﺩﻩﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯘﮔﯘﻧﮕﯩﭽﻪ ﺩﺍﯞﺍﻡ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﺸﻰ ﻫﻪﺭﮔﯩﺰ ﺗﺎﺳﺎﺩﺩﯨﭙﯩﻲ ﺋﻪﻣﻪﺱ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﻫﺎﺯﯨﺮﻏﯩﭽﻪ ﺩﺍﯞﺍﻡ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﯟﺍﺗﻘﺎﻥ ﺋﯩﺴﺮﯨﻖ ﺳﯧﻠﯩﺶ، ﻧﻮﻛﭽﺎ ﻛﯚﻳﺪﯗﺭﯗﺵ، ﻗﻪﺑﺮﻯ ﺑﯧﺸﯩﻐﺎ ﭼﯩﺮﺍﻍ ﻳﯧﻘﯩﺶ، ﻛﯩﻠﯩﻨﻨﻰ ﮔﯘﻟﺨﺎﻥ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺗﻼﺗﻘﯘﺯﯗﺵ، ﻛﯘﻥ ﺗﯘﺗﯘﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ﻳﯩﻐﺎ - ﺯﺍﺭ ﻗﯩﻠﯩﺶ... ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﯩﯔ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘ ﺋﯩﺘﯩﻘﺎﺩﻧﯩﯔ ﻗﺎﻟﺪﯗﻗﻠﯩﺮﻯ.
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺑﯘ ﺋﯩﺘﯩﻘﺎﺩﻟﯩﺮﻯ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻗﻪﺑﯩﻠﻪ ﺧﻪﻟﻘﻠﯩﺮﯨﮕﯩﻤﯘ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﻮﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ. ﺑﯘ ﻫﻪﻗﺘﻪ ﺭﯨﻢ ﺗﺎﺭﯨﺨﭽﯩﺴﻰ ﻣﻨﺎﻧﺪ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﻳﺎﺯﯨﺪﯗ: " ﺯﯨﻤﺎﺭﻙ (1) ﻳﯘﻟﺘﯘﺯﺩﺍ ﺋﯩﺴﺘﻪﻣﻰ (2) ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﻗﻮﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻧﺪﺍ، ﺋﯩﺴﺘﻪﻣﻰ ﻗﺎﻏﺎﻥ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﺗﻪﺧﺘﺘﻪ ﺋﻮﻟﺘﯘﺭﯨﺪﯨﻜﻪﻥ، ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﺗﻪﺧﺖ ﭼﺎﻗﯩﻐﺎ ﻗﯩﺰﯨﻞ ﺗﺎﺳﻤﺎ ﺑﯩﻜﯩﺘﯩﻜﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯘﻧﻰ ﺋﺎﺗﻘﺎ ﺳﯚﺭﯨﺘﯩﭗ، ﺑﺎﺷﻘﺎ ﭼﯩﺪﯨﺮﻻﺭﻏﯩﻤﯘ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﻏﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻜﻪﻥ. ﭼﯩﺪﯨﺮ - ﺑﺎﺭﮔﺎﻫ ﻫﻪﺭﺧﯩﻞ ﻳﯩﭙﻪﻙ ﭘﻪﺭﺩﯨﻠﻪﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺰﻩﻟﮕﻪﻥ. ﺑﯘ ﭘﻪﺭﺩﯨﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯘﺳﺘﯩﮕﻪ ﻗﻮﺭﺍﻟﻠﯩﻖ ﺟﻪﯕﭽﻰ، ﺑﯚﺭﻩ، ﻳﻮﻟﯟﺍﺱ، ﺷﯩﺮﻻﺭﻧﯩﯔ ﺳﯘﺭﻩﺗﻠﯩﺮﻯ ﻛﻪﺷﺘﯩﻠﻪﻧﮕﻪﻥ. ﻗﺎﻏﺎﻧﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﻛﺎﺭﯞﯨﺘﻰ، ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﯗﻗﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺗﯘﺭﻧﺎ ﯞﻩ ﺗﻮﺯ ﻗﯘﺷﻠﯩﺮﻯ ﺳﯘﺭﯨﺘﯩﺪﻩ ﻳﺎﺳﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﻫﻪﻳﻜﻪﻝ ﺋﯘﺳﺘﯩﮕﻪ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ. ﺯﯨﻤﺎﺭﻙ ﭼﯩﺪﯨﺮ - ﺑﺎﺭﮔﺎﻫ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﺑﺎﺭﻏﺎﻧﺪﺍ، ﺑﯩﺮ ﺗﯘﺭﻛﯘﻡ ﺋﺎﺩﻩﻣﻠﻪﺭ ﭼﯩﺮﺍﻍ ﻳﻮﺭﯗﺗﯘﭖ ﯞﻩ ﺋﯩﺲ ﭘﯘﺭﯨﺘﯩﭗ ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻳﯘﻙ - ﺗﺎﻗﻠﯩﺮﻯ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﯩﺪﺍ ﺗﻮﺧﺘﯩﻤﺎﻱ ﻳﯘﮔﯘﺭﯗﭖ ﻳﯘﺭﮔﻪﻥ. ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺗﺎﻍ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﭼﯩﻤﻪﻧﻠﯩﻚ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﻐﺎ ﻳﯧﻘﯩﻠﻐﺎﻥ ﮔﯘﻟﺨﺎﻥ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﺗﻼﺗﻘﯘﺯﯗﭖ، ﺋﺎﺭﻗﯩﺪﯨﻦ ﭼﯩﺪﯨﺮ - ﺑﺎﺭﮔﺎﻫﻘﺎ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﻛﯩﺮﮔﻪﻥ ".
ﻳﻮﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﺳﯩﻤﯟﻭﻝ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺷﺎﻣﺎﻥ ﺋﯩﺘﯩﻘﺎﺩﻯ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﺪﺍ ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 763 - ﻳﯩﻠﻰ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﻮﻣﯘﻣﻴﯘﺯﻟﯘﻙ ﻣﺎﻧﻰ ﺋﻪﺗﯩﻘﺎﺩﯨﻨﻰ ﻗﻮﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﺪﻯ. ﺷﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯦﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﯩﺴﯩﺪﻩ ﻳﯩﯖﻰ ﺑﯘﺭﯗﻟﯘﺵ ﭘﻪﻳﺪﺍ ﺑﻮﻟﺪﻯ.
ﻣﺎﻧﻰ (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻧﻘﻰ 274 - 215 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺋﯩﺮﺍﻧﻠﯩﻖ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﯞﺍﺋﯩﺰ، ﺷﺎﺋﯩﺮ ﯞﻩ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﺩﻭﺧﺘﯘﺭ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﯘ ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 241 - ﻳﯩﻠﻰ ﻳﻪﻧﻰ 26 ﻳﯧﺸﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ، ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﻣﻪﺳﻠﯩﻜﯩﻨﻰ ﺗﻪﺭﻏﯩﺐ ﻗﯩﻠﯩﺸﻘﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﻐﺎﻥ. ﺋﯘ: " ﭘﯘﺗﯘﻥ ﻫﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻛﯘﺭﯨﺸﻰ ﻳﻮﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﯕﻐﯘﻟﯘﻕ، ﻫﻪﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻧﺎﻫﻪﻕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻛﯘﺭﻩﺵ. ﻧﻪﭘﯩﺴﯩﻨﻰ ﺗﯩﺰﮔﯩﻨﻠﯩﻴﻪﻟﯩﮕﻪﻥ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﺘﯩﻦ ﺳﺎﻗﯩﺖ ﺑﻮﻻﻻﻳﺪﯗ، ﺑﻮﻟﻤﯩﺴﺎ ﺋﯚﺯﯨﻤﯘ، ﻣﺎﺩﺩﯨﻲ ﺩﯗﻧﻴﺎﻣﯘ ﻫﺎﻻﻙ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ " ﺩﯨﮕﻪﻥ. ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘ - ﻣﺎﻧﻰ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩﯔ ﻳﺎﺩﺭﻭﺳﻰ.
ﻣﺎﻧﻰ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﻏﯩﺒﺎﺗﭽﯩﺴﻰ ﭘﯘﺭﯗﺳﺘﺎﺩﺍﻥ 696 - ﻳﯩﻠﻰ ﺟﯘﯕﮕﻮﻏﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﻣﺎﻧﻰ ﺩﯨﻨﯩﻨﻰ ﺗﻪﺷﯟﯨﻖ ﻗﯩﻠﺪﻯ. ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺪﻩ ﻣﺎﻧﻰ ﺩﯨﻨﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯘﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﺘﻪ ﻳﯩﻠﺘﯩﺰ ﺗﺎﺭﺗﺘﻰ.
ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 755 - ﯞﻩ 762 - ﻳﯩﻠﻠﯧﺮﻯ، ﺗﺎﯓ ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﻫﻰ ﺷﯘﺋﻪﻧﺰﯗﯓ (685 - 762) ﻧﯩﯔ ﺗﻪﻛﻠﯩﭙﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯚﯕﻠﯘﻙ (ﺋﻪﻧﻠﯘﺷﻪﻥ) ﺋﯩﺴﻴﺎﻧﯩﻨﻰ ﺑﺎﺳﺘﯘﺭﯗﺷﻘﺎ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯘﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﻜﻪ ﺑﺎﺭﻏﺎﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﮔﯧﻨﯩﺮﺍﻟﻰ ﻣﻮﻳﯘﻧﭽﯘﺭ ﺑﻮﻛﻪﺧﺎﻥ ﻗﺎﻳﺘﯩﺸﯩﺪﺍ ﻟﻮﻳﺎﯓ ﺷﻪﻫﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺋﯧﺮﺍﻧﻠﯩﻖ ﺗﯚﺕ ﺭﺍﻫﯩﺒﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺋﯘﺭﺧﯘﻧﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ. ﺑﯘ ﺗﯚﺕ ﻣﺎﻧﻰ ﺭﺍﻫﯩﺒﻰ ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﻘﺘﯩﺪﺍﺭﻯ ﯞﻩ ﺩﻭﺧﺘﯘﺭﻟﯘﻕ ﺗﻪﺟﺮﯨﺒﯩﺴﻰ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﯘﺭﺧﯘﻧﺪﯨﻜﻰ ﺷﺎﻣﺎﻥ ﺑﺎﺧﺸﯩﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﻣﯘﻧﺎﺯﯨﺮﯨﺪﻩ ﻳﯩﯖﯩﯟﺍﻟﯩﺪﯗ. ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺪﻩ ﻣﺎﻧﯩﺰﻣﻨﯩﯔ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﺑﺮﻭﻳﻰ ﺑﯩﺮﺩﯨﻨﻼ ﻛﯚﺗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ ﻛﯩﺘﯩﺪﯗ. ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻣﺎﻧﻰ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﯨﻨﻰ ﺋﻮﻣﯘﻣﻴﯘﺯﻟﯘﻙ ﻗﻮﺑﯘﻝ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ ﯞﻩ ﺑﯘ ﺩﯨﻦ ﺩﯙﻟﻪﺕ ﺩﯨﻨﻰ ﺩﻩﭖ ﺋﯩﻼﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﻣﺎﻧﻰ ﺩﯨﻨﻰ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻠﯩﺮﯨﻤﯘ ﻛﯚﭘﻠﻪﭖ ﺋﯧﭽﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻣﻮﻳﯘﻧﭽﯘﺭ ﻫﻪﺭ ﺋﻮﻥ ﺋﯚﻳﻠﯘﻛﻜﻪ ﺑﯩﺮ ﺭﺍﻫﯩﺐ (ﺧﻪﻟﭙﻪﺕ) ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﭖ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﻰ ﺋﻮﻗﯘﺗﯩﺪﯗ، ﺋﻮﻗﯘﺗﯘﺵ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻰ ﭘﯘﺗﯘﻧﻠﻪﻱ ﻣﺎﻧﻰ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﻠﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﻣﺎﻧﯩﺰﻡ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﺴﻰ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘ ﭼﺎﻏﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﻳﻮﺭﯗﻗﻠﯘﻗﻨﻰ ﺳﯩﻤﯟﻭﻝ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﺎﻕ ﻛﯩﻴﯩﻢ ﻛﯩﻴﯩﺪﯨﻐﺎﻥ، ﺗﺎﻡ - ﺗﯘﺭﯗﺳﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﺎﻗﺎﺭﺗﯩﺪﯨﻐﺎﻥ، ﭼﯩﺪﯨﺮﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﺎﻕ ﻛﯩﮕﯩﺰﺩﯨﻦ ﻳﺎﺳﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺪﻯ. ﻫﻪﺗﺘﺎ ﭘﯘﺗﯘﻥ ﺋﻪﺳﻜﻪﺭﻟﻪﺭﻣﯘ ﺋﺎﻕ ﻛﯩﻴﯩﻢ ﻛﯩﻴﻪﺗﺘﻰ(3).
768 - ﻳﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎﻧﻰ ﺭﺍﻫﯩﺒﻠﯩﺮﻯ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺗﯘﺯﻟﻪﯕﻠﯩﻜﺘﯩﻦ ﺋﯘﺭﺧﯘﻥ ﯞﺍﺩﯨﺴﯩﻐﺎ ﻛﯚﭘﻠﻪﭖ ﻛﯩﻠﯩﭗ - ﻛﯩﺘﯩﭗ ﺗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﻗﻮﻝ ﻫﯘﻧﻪﺭﯞﻩﻧﻠﻪﺭ، ﺑﯩﻨﺎﻛﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯘﺳﺘﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﺳﺎﻟﻤﺎﻗﻨﻰ ﺋﯩﮕﯩﻠﻪﻳﺘﺘﻰ. ﺋﯘﻻﺭ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺑﯩﻨﺎﻛﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﺎﻫﯩﺮﻟﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﺮﻟﯩﻜﺘﻪ ﺋﯘﺭﺧﯘﻥ ﺷﻪﻫﻪﺭ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﺷﯩﻐﺎ ﻗﺎﺗﻨﯩﺸﯩﭗ، ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﻗﺎﻏﺎﻥ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﻰ، ﺧﺎﺗﻮﻥ ﺋﻮﺭﺩﯨﺴﻰ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺳﺎﺭﺍﻳﻼﺭﻧﻰ ﺑﯩﻨﺎ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺷﯘ ﭼﺎﻏﻼﺭﺩﺍ ﻳﻪﻧﻪ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻣﺎﻧﻰ ﺋﯩﺒﺎﺩﻩﺗﺨﺎﻧﯩﻠﯩﺮﻯ، ﺋﯩﺒﺎﺩﻩﺗﺨﺎﻧﺎ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻠﯩﺮﯨﻤﯘ ﻗﯘﺭﯗﻟﯘﭖ، ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻣﺎﻧﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﻳﯩﻠﺘﯩﺰ ﺗﺎﺭﺗﻘﺎﻥ.
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﯞﻩ ﺩﯗﻧﻴﺎ ﻗﺎﺭﯨﺸﯩﺪﺍ ﻣﯘﺷﯘ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﻠﻪﺭﺩﻩ ﮔﻪﺭﭼﻪ ﻣﺎﻧﻰ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﻰ ﺋﯘﺳﺘﯘﻧﻠﯘﻛﻨﻰ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ، ﻟﯩﻜﯩﻦ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﯩﺘﻰ ﯞﻩ ﺋﯩﺪﯦﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﯩﺴﯩﺪﻩ ﺗﯘﺗﯩﻤﯩﺰﻡ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﺴﻰ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﻛﯘﭼﻠﯘﻙ ﺗﻪﺳﯩﺮﮔﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﺋﯩﺪﻯ.
ﺗﯘﺗﯩﻢ (ﺗﯘﺗﯩﻢ) ﻫﯩﻨﺪﯨﺌﺎﻧﭽﻪ " ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﯘﺭﯗﻗﯩﺪﯨﻦ " ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺋﯘﻗﯘﻣﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﯘ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﻪ ﻫﻪﺭﻗﺎﻳﺴﻰ ﻗﻪﺑﯩﻠﻪ ﯞﻩ ﺋﯘﺭﯗﻗﻼﺭﻧﯩﯔ ﻛﯘﭼﻠﯘﻙ ﺋﯩﺘﯩﻘﺎﺩ ﺳﯩﻤﺎﺳﯩﻐﺎ ﺋﺎﻳﻼﻧﻐﺎﻥ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺑﯚﺭﯨﻨﻰ، ﺧﻪﻧﺰﯗﻻﺭ ﺋﻪﺟﺪﯨﻬﺎﻧﻰ، ﺭﯗﺳﻼﺭ ﺋﯩﻴﯩﻘﻨﻰ، ﺑﺎﺑﯩﻠﯘﻧﻠﯘﻗﻼﺭ ﯞﻩ ﻫﯩﻨﺪﯨﻼﺭ ﻛﺎﻟﯩﻨﻰ " ﻣﯘﻗﻪﺩﺩﻩﺱ " ﺩﻩﭖ ﭼﻮﻗﯘﻧﯘﭖ، ﺋﯚﺯﻟﯩﺮﯨﮕﻪ ﺗﯘﺗﯩﻢ ﻗﯩﻠﯩﯟﺍﻟﻐﺎﻥ.
ﺗﯘﺗﯩﻢ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﺴﻰ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﺋﯩﺪﯦﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﻪ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺋﺎﻣﯩﻠﻠﯩﺮﻯ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﻳﯩﻠﺘﯩﺰ ﺗﺎﺭﺗﻘﺎﻥ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﻪ " ﺋﺎﻧﺎ " ﻧﻰ ﺋﻪﯓ ﻣﯘﻗﻪﺩﺩﻩﺱ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﺍﭖ، ﺋﯚﺯﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻓﺎﻣﯩﻠﯩﺴﯩﻨﻰ " ﺋﺎﺳﯩﻨﺎ ﻗﯘﻟﻰ " ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﻳﺘﺘﻰ. ﺑﯘ " ﺋﺎﻧﺎ ﺋﯘﺭﯗﻗﯩﺪﯨﻨﻤﻪﻥ " ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻣﻪﻧﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯨﺪﯗ. ﺑﯘ ﺋﻪﻗﯩﺪﻩ ﺧﻪﻧﺰﯗ ﺧﻪﻟﻘﯩﺪﯨﻤﯘ ﻗﻮﻳﯘﻕ ﻳﯩﻠﺘﯩﺰ ﺗﺎﺭﺗﻘﺎﻥ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﻓﺎﻣﯩﻠﻪ (_) ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺳﯚﺯﻣﯘ " ﺋﺎﻧﺎ ﺋﯘﺭﯗﻗﯩﺪﯨﻦ " ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻣﻪﻧﯩﻨﻰ ﺋﯘﻗﺘﯘﺭﯨﺪﯗ. ﺑﻪﺯﻯ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻛﺎﻟﯩﻨﻰ ﺗﯘﺗﯩﻢ ﻗﯩﻠﯩﺸﻰ، ﻛﺎﻟﯩﻨﯩﯔ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﻫﺎﻳﯟﺍﻥ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ، ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺳﯘﺗﻰ، ﮔﯚﺷﻰ، ﺗﯧﺮﯨﺴﻰ ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻛﯘﭼﻰ ﻫﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﺒﻪﺳﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﯨﻦ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯘ، ﻣﯘﻗﻪﺩﺩﻩﺱ ﻫﺎﻳﯟﺍﻥ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻠﯩﭗ، ﺋﻪﺗﯩﯟﺍﺭﻟﯩﻨﯩﭗ، ﺋﺎﺳﺮﯨﻠﯩﭗ ﺑﯧﻘﯩﻼﺗﺘﻰ ﯞﻩ ﻛﻮﭘﻪﻳﺘﯩﻠﻪﺗﺘﻰ. ﺑﯚﺭﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺑﯩﺮ ﺳﻪﯞﻩﺏ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯘﺗﯩﻢ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﺗﻮﻗﻘﯘﺯ ﺋﻮﻏﯘﺯ ﻗﻪﺑﯩﻠﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﻟﻪﺷﻤﻪ ﻛﯘﭼﻰ ﺋﺎﻟﺘﺎﻱ ﺗﺎﻏﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﺋﺎﺩﯨﺸﯩﭗ ﺋﯚﻟﯘﻡ ﮔﯩﺮﺩﺍﺑﯩﻐﺎ ﺑﯧﺮﯨﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﺪﺍ، ﺑﯩﺮ ﻛﯚﻙ ﺑﯚﺭﯨﻨﯩﯔ ﻳﻮﻝ ﺑﺎﺷﻠﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﺎﻣﺎﻟﺪﯨﻦ ﻗﯘﺗﯘﻟﯘﭖ ﻧﯩﺠﺎﺗﻠﯩﻖ ﺗﺎﭘﻘﺎﻧﻠﯩﻘﯩﺪﻩﻙ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺑﯚﺭﯨﻨﻰ ﺗﯘﺗﯩﻢ ﻗﯩﻠﯩﯟﯦﻠﯩﺸﯩﻐﺎ ﺳﻪﯞﻩﺏ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ.
ﺩﯨﻤﻪﻙ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﯩﮕﻪ - ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﻧﯩﺠﺎﺗﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺗﯘﺗﯩﻤﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺑﯚﺭﻩ ﺭﯨﯟﺍﻳﯩﺘﻰ، ﺟﯩﻦ - ﺋﺎﻟﯟﺍﺳﺘﯩﻼﺭﻏﺎ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﻛﯘﺭﻩﺵ ﻗﻮﺭﺍﻟﻰ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺷﺎﻣﺎﻥ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﯨﻨﯩﯔ ﺳﯩﻤﺎﺳﻰ - ﺋﻮﺕ ﻫﻪﻣﺪﻩ ﻗﺎﺭﺍﯕﻐﯘﻟﯘﻕ ﯞﻩ ﺯﯗﻟﻤﻪﺗﻜﻪ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﻛﯘﺭﻩﺵ ﻗﻮﺭﺍﻟﻰ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﻣﺎﻧﯩﺰﻡ ﺳﯩﻤﺎﺳﻰ - ﻳﻮﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﻻﺭ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺳﯩﯖﮕﻪﻥ.
ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺑﺎﺳﻘﯘﭼﯩﺪﺍ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺯﺍﻣﺎﻥ، ﻣﺎﻛﺎﻥ، ﺑﻮﺷﻠﯘﻕ ﯞﻩ ﺗﻪﺑﯩﺌﻪﺕ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﻠﯩﻤﻰ ﺧﯩﻠﻰ ﺩﻩﺭﯨﺠﯩﺪﻩ ﻛﯩﯖﻪﻳﮕﻪﻧﯩﺪﻯ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ " ﺳﺎﺭﺕ " ﺳﺎﻧﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎﻧﯩﯔ ﻳﯩﭙﻪﻙ ﻳﻮﻟﻰ ﺳﻮﺩﯨﺴﯩﻨﻰ ﺋﯩﻠﻜﯩﮕﻪ ﺋﯧﻠﯩﭗ، ﭼﺎﺭﯞﺍ، ﺩﻭﺭﺍ - ﺩﻩﺭﻣﻪﻙ ﯞﻩ ﻫﻪﺗﺘﺎ ﻗﺎﺷﺘﯧﺸﻰ ﺳﻮﺩﯨﺴﻰ ﻳﯘﺭﮔﯘﺯﻩﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺳﻮﺩﺍ ﻛﺎﺭﯞﺍﻧﻠﯩﺮﻯ ﭼﺎﯕﺌﻪﻥ ﯞﻩ ﺳﻮﻏﺪﻯ ﺷﻪﻫﻪﺭﻟﯩﺮﯨﺪﻩ ﺳﻮﺩﺍ ﯞﻩﻛﺎﻟﻪﺗﺨﺎﻧﯩﺴﻰ ﺋﺎﭼﻘﺎﻥ. ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﻧﻪﺯﻩﺭ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﻰ ﻛﯩﯖﯩﻴﯩﭗ، ﺷﻪﺭﻗﺘﻪ ﺑﻮﺧﻪﻱ ﺩﯦﯖﯩﺰﯨﺪﯨﻦ ﻏﻪﺭﺑﺘﻪ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺩﯦﯖﯩﺰﻏﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻛﻪﯓ ﺗﯧﺮﺭﯨﺘﻮﺭﯨﻴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎﻍ - ﺩﻩﺭﻳﺎﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻲ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﻨﻰ ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺑﯩﻠﻪﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺧﻪﻟﻘﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺭﺗﯘﻗﭽﯩﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﺗﯩﺰ ﻗﻮﺑﯘﻝ ﻗﯩﻼﺗﺘﻰ. ﺑﯘﺩﺩﯨﺰﯨﻤﻨﯩﯔ " ﻗﻪﻧﺪﯨﻬﺎﺭ ﺳﻪﻧﺌﯩﺘﻰ " ﺷﻪﺭﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻏﻪﺭﺑﻨﯩﯔ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﻪﻧﺌﻪﻧﯩﺴﯩﻨﻰ ﻳﯘﻏﯘﺭﯗﭖ ﻗﻮﺷﻘﯩﻨﯩﻐﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎﺵ، ﺋﯘﺭﺧﯘﻧﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﻨﺎﻛﺎﺭﻟﯩﻖ ﺳﻪﻧﺌﯩﺘﯩﺪﯨﻤﯘ ﺗﯘﺭﻟﯘﻙ ﺧﻪﻟﻘﻠﻪﺭﻧﯩﯔ (ﺧﻪﻧﺰﯗ، ﺳﻮﻏﺪﻯ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ) ﺑﯩﻠﯩﻢ - ﻫﯘﻧﻪﺭ - ﻣﺎﻫﺎﺭﯨﺘﻰ ﺋﻪﻛﺲ ﺋﻪﺗﻜﻪﻥ.
ﺋﯘﺭﺧﯘﻥ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﺗﯘﺭﺗﻜﯩﺴﯩﺪﻩ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺑﯩﻠﯩﻤﯩﻤﯘ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﻛﯚﺗﯘﺭﯗﻟﮕﻪﻥ. ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺑﯩﻠﯩﻤﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺷﻪﺭﺗﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﻛﺎﻟﯩﻨﺪﺍﺭ" ﻧﻰ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺗﯘﺯﮔﻪﻥ ﯞﻩ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺗﯘﺭﻛﯩﻲ ﺧﻪﻟﻘﻠﻪﺭﮔﻪ ﻛﯩﯖﻪﻳﺘﻜﻪﻥ. ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﺷﯘﻧﺎﺱ ﻓﻮﻥ. ﮔﺎﺑﺎﺋﯩﻦ: "ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻛﺎﻟﯩﻨﺪﺍﺭ ﺳﯩﺴﺘﯩﻤﯧﺴﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ﻛﯚﭖ ﺋﯩﺰﺩﻩﻧﮕﻪﻥ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯩﺨﺘﯩﺮﺍ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ" ﺩﻩﭖ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻼﻳﺪﯗ.
ﻛﺎﻟﯩﻨﺪﺍﺭ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻫﯩﻜﺎﻳﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﯞﻩ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﯩﺪﺍ ﺋﻪﯞﻻﺩﺗﯩﻦ ﺋﻪﯞﻻﺩﻗﺎ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻛﻪﻟﻤﻪﻛﺘﻪ.
"... ﺧﺎﻗﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ ﺋﯚﺯﯨﺪﯨﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺳﺎﺩﯨﺮ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﺑﯩﺮ ﺟﻪﯕﻨﯩﯔ ﺋﯚﺗﻤﯘﺷﯩﻨﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﻤﻪﻙ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﻛﺎﻟﯩﻨﺪﺍﺭ ﯞﺍﻗﺘﯩﻨﻰ ﺗﻮﻏﺮﺍ ﭼﯩﻘﯩﺮﺍﻟﻤﺎﻱ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻗﯩﺘﯩﻢ ﺋﺎﺩﯨﺸﯩﭗ ﻗﺎﭘﺘﯘ. ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺧﻪﻟﻖ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﻠﯩﻚ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﺗﻮﭘﻼﭖ ﻣﻪﺳﻠﯩﻬﻪﺕ ﺳﻮﺭﺍﭘﺘﯘ. ﺋﺎﺭﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﺩﺍﻧﯩﺸﻤﻪﻥ ﭘﯩﻜﯩﺮ ﺑﯩﺮﯨﭗ: (ﺑﯘ ﺋﯩﺸﺘﺎ ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﻪﯞﻻﺩﻟﯩﺮﯨﻤﯩﺰﻧﯩﯖﻤﯘ ﺧﺎﺗﺎﻟﯩﺸﯩﭗ ﻳﯘﺭﻣﻪﺳﻠﯩﻜﻰ ﺋﯘﭼﯘﻥ 12 ﺋﺎﻱ ﯞﻩ 12 ﺑﯘﺭﺟﻘﺎ ﺋﺎﺳﺎﺳﻠﯩﻨﯩﭗ ﺗﯘﺭﯗﭖ ﻫﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﻳﯩﻠﻐﺎ ﺋﯩﺴﯩﻢ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻳﻠﻰ، ﺗﺎﺭﯨﺦ ﺷﯘ ﺋﯩﺴﯩﻤﻼﺭ ﺭﯦﺘﻰ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﻫﯩﺴﺎﺑﻼﻧﺴﯘﻥ. ﺑﯩﺰﺩﯨﻦ ﺑﯘ ﻫﯩﺴﺎﺑﻼﺵ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﺴﯘﻥ) ﺩﻩﭘﺘﯘ، ﺧﺎﻗﺎﻥ ﻣﺎﻗﯘﻝ ﺑﻮﭘﺘﯘ - ﺩﻩ، ﺑﯩﺮ ﻛﯘﻧﻰ ﺋﻮﯞﻏﺎ ﭼﯩﻘﯩﭗ، ﺩﺍﻟﯩﺪﯨﻜﻰ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻫﺎﻳﯟﺍﻧﻼﺭﻧﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﺳﯩﻠﯩﭗ ﺩﻩﺭﻳﺎ ﻟﯩﯟﯨﮕﻪ ﻫﻪﻳﺪﻩﭘﺘﯘ. ﺋﯘﻻﺭﺩﯨﻦ 12 ﻫﺎﻳﯟﺍﻥ ﺩﻩﺭﻳﺎﺩﯨﻦ ﺋﯘﺯﯗﭖ ﺋﻮﺗﯘﭘﺘﯘ. ﻫﻪﻣﻤﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﺪﺍ ﺋﯚﺗﯘﭖ ﻛﻪﺗﻜﯩﻨﻰ ﭼﺎﺷﻘﺎﻥ ﺑﻮﭘﺘﯘ، (ﻳﯩﻠﻨﯩﯔ ﺑﯩﺸﯩﻐﺎ ﭼﺎﺷﻘﺎﻥ ﭼﯩﻘﺘﻰ) ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺗﻪﻣﺴﯩﻠﺪﯨﻜﯩﺪﻩﻙ، ﺩﻩﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﻳﯩﻞ ﭼﺎﺷﻘﺎﻧﻨﯩﯔ ﻧﺎﻣﯩﺪﺍ ﺋﺎﺗﯩﻠﯩﭙﺘﯘ. ﭼﺎﺷﻘﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺋﯘﻱ (ﻛﺎﻻ)، ﻳﻮﻟﯟﺍﺱ، ﺗﻮﺷﻘﺎﻥ، ﻟﻪﻫﻪﯓ، ﻳﯩﻼﻥ، ﺋﺎﺕ، ﻗﻮﻱ، ﻣﺎﻳﻤﯘﻥ، ﺗﻮﺧﯘ، ﺋﯩﺖ ﯞﻩ ﺗﻮﯕﮕﯘﺯ ﺭﯦﺘﯩﻤﻰ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﻳﯩﻠﻼﺭﻧﯩﯔ ﻛﺎﻟﯩﻨﺪﺍﺭ ﺋﯩﺴﻤﻠﯩﻜﻰ ﺗﯘﺯﯗﻟﯘﭘﺘﯘ...".
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭙﺘﯩﺪﺍﺋﯩﻲ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﺴﯩﺪﻩ ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ ﻓﻮﻟﻜﻠﻮﺭ ﯞﺍﺳﯩﺘﯩﻠﯩﺮﻯ (ﻗﻮﺷﺎﻕ، ﺗﻪﻣﺴﯩﻞ، ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ) ﺧﻪﻟﻰ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺩﯦﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﺭﻭﻟﯩﻨﻰ ﺋﻮﻳﻨﯩﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﺳﯚﻳﯘﺵ، ﻗﻪﻫﺮﯨﻤﺎﻧﻠﯩﻖ، ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺩﺍﻻﻟﻪﺕ، ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻘﺎ ﻧﻪﭘﺮﻩﺕ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯗﺵ ﻣﺎﻫﯩﻴﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺋﻮﺑﺮﺍﺯﻟﯩﻖ ﺑﺎﻳﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. "ﺑﻮﻛﻪﺧﺎﻥ ﻫﻪﻗﻘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ" ﻫﻪﻡ "" ﻧﺎﺧﺸﺎ ﭘﯩﺮﻯ - ﭼﻪﯕﮕﻰ " ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺗﻠﻪﺭ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﻗﻪﺩﯨﻤﺪﯨﻦ ﺗﺎﺭﺗﯩﭗ ﺩﯦﺪﺍﻛﺘﯩﻚ (ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ، ﭘﻪﻧﺪﻯ - ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺕ) ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻛﻪﻟﺪﻯ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﯩﺴﻰ ﺑﻮﻛﻪﺧﺎﻥ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺭﯦﺌﺎﻟﻠﯩﻘﻨﻰ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺕ ﺷﻪﻛﻠﯩﺪﻩ ﭼﯘﺷﻪﻧﺪﯗﺭﯨﺪﯗ؛ ﻛﯩﻴﯩﻨﻜﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺋﯧﺴﺘﯩﺘﯩﻜﯧﻨﯩﯔ ﻛﯘﭼﯩﻨﻰ ﻧﺎﻣﺎﻳﻪﺕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺑﯧﺮﯨﺪﯗ...
ﺋﯩﺰﺍﻫﺎﺗﻼﺭ:
(1) ﺯﯨﻤﺎﺭﻙ - ﺭﯨﻢ ﺋﯩﻤﭙﻪﺭﯨﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﻟﭽﯩﺴﻰ، ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 561 - ﻳﯩﻠﻰ ﻳﯘﻟﺘﯘﺯﻏﺎ ﺋﻪﻟﭽﯩﻠﯩﻜﻜﻪ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ.
(2) ﺋﯩﺴﺘﻪﻣﻰ - (530 - 581 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺗﯘﺭﻛﻠﻪﺭ ﺳﻪﺭﻛﻪﺭﺩﯨﺴﻰ.
(3) ﺷﺎﺋﯩﺮ ﺩﯗﻓﯘ: " ﭼﺎﯕﺌﻪﻥ، ﻟﻮﻳﺎﯓ ﺷﻪﻫﻪﺭ - ﺩﺍﻻﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﺎﻕ ﻛﻴﯩﻤﻠﯩﻚ ﭼﯧﺮﯨﻜﻠﻪﺭ ﻗﺎﭘﻼﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ " ﺩﻩﭖ ﻳﺎﺯﻏﺎﻧﯩﺪﻯ
3-ﺑﺎﺏ
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﺍ ﻳﯧﺰﯨﻖ ﯞﻩ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ،
ﻳﯧﺰﯨﻖ - ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮﺩﯨﻨﺒﯩﺮ ﺳﯩﻤﯟﻭﻟﻰ، ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﻗﻮﺭﺍﻟﻰ.
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎﺩﺍ ﻳﯧﺰﯨﻖ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺧﯩﻠﻰ ﺋﯘﺯﯗﻥ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﻪﺗﻠﯩﻚ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﻯ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻳﯧﺰﯨﻘﻰ ﻳﯘﻧﺎﻧﻠﯩﻖ ﺋﺎﻛﺎ - ﺋﯘﻛﺎ ﻛﻪﻟﯩﺮ ﯞﻩ ﻣﻪﺗﯘﺩﯨﻼﺭ (1) ﺋﯩﺠﺎﺩ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺳﻼﻳﯟﺍﻥ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﺪﯨﻦ ﻛﻮﭖ ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ.
ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 5 - ﺋﻪﺳﯩﺮﯨﮕﯩﭽﻪ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﻳﯧﺰﯨﻘﻰ ﻳﻪﻧﺴﻪﻱ (ﺭﻭﻧﯩﻚ) ﺋﻪﻟﯩﭙﺒﻪﺳﻰ ﺋﯩﺪﻯ،
(1 - ﺟﻪﺩﯞﻩﻟﮕﻪ ﻗﺎﺭﺍﯓ)،
ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺋﯘﺭﺧﯘﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﻪﻟﯩﭙﺒﻪﺳﻰ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﮕﻪﻥ
(2 - ﺟﻪﺩﯞﻩﻟﮕﻪ ﻗﺎﺭﺍﯓ).
ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﺪﺍ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻗﻮﺷﺎﻕ، ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﺗﯧﻜﯩﺴﺘﻠﯩﺮﻯ، ﭘﯧﺪﺍﮔﻮﮔﯩﻜﯩﻠﯩﻖ ﺭﯨﺴﺎﻟﯩﻠﻪﺭ، ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﺎﺷﻼﺭ ﯞﻩ ﺋﯩﻠﻤﯩﻲ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭ ﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ. ﺑﯘ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﻤﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﻤﯩﺰﻏﯩﭽﻪ ﻳﯩﺘﯩﭗ ﻛﯩﻠﯩﭗ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ، ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﯞﻩ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﻳﯩﺮﺍﻕ ﺋﯚﺗﻤﯘﺷﯩﻨﻰ ﻳﻮﺭﯗﺗﯘﭖ ﺑﻪﺭﻣﻪﻛﺘﻪ. ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻳﯧﺰﯨﻘﻰ ﻗﻮﺷﻨﺎ ﻣﯩﻠﻠﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﻣﻮﯕﻐﯘﻟﻼﺭ، ﻣﺎﻧﺠﯘﻻﺭ، ﻗﯩﺘﺎﻥ (ﻛﯩﺪﺍﻥ) ﻻﺭ ﯞﻩ ﻧﺎﻳﻤﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯖﻤﯘ ﻳﯧﺰﯨﻖ ﺋﯩﺠﺎﺩﯨﻴﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺳﺎﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ.
ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻲ - ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﻫﺎﻳﺎﺗﯩﺪﺍ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ، ﻧﺎﺧﺸﺎ ﯞﻩ ﺗﯘﺭﻟﯘﻙ ﺋﯧﺴﺘﯩﺘﯩﻚ ﺋﯩﻘﺘﯩﺪﺍﺭ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﯞﺍﺳﯩﺘﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﺋﯩﺪﻯ. ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ 1500 ﻳﯩﻞ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﯚﺗﻜﻪﻥ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺷﺎﺋﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﻛﯘﻳﭽﯩﺴﻰ ﻗﻮﻏﯘﺳﯘﺭ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ (507 - 687 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺋﯩﺠﺎﺩ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ "ﺗﯘﺭﺍ ﻧﺎﺧﺸﯩﺴﻰ" ﭘﯘﺗﯘﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ، ﺟﯘﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﻣﻪﻣﻠﯩﻜﯩﺘﯩﻤﯩﺰ ﺩﺍﺋﯩﺮﯨﺴﯩﺪﻩ ﻛﻪﯓ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻗﻮﺯﻏﯩﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭﺩﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﯞﻩﺗﻪﻧﭙﻪﺭﯞﻩﺭﻟﯩﻚ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺳﯩﻤﯟﻭﻟﻰ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ. ﺑﯘ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﺗﯧﻜﯩﺴﺘﻰ ﻫﺎﺯﯨﺮ ﺧﻪﻧﺰﯗ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﻛﯩﺮﮔﯘﺯﯗﻟﯘﭖ ﺳﯚﻳﯘﭖ ﺋﻮﻗﯘﻟﻤﺎﻗﺘﺎ. ﻫﻪﺗﺘﺎ ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﯩﺪﯨﻤﯘ ﺑﯘ ﺗﯧﻜﺴﺖ ﻗﯩﺰﻏﯩﻦ ﺗﻪﺗﻘﯩﻖ ﻗﯩﻠﯩﻨﻤﺎﻗﺘﺎ.
ﺋﻪﭘﺴﯘﺳﻜﻰ، ﺑﯘ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﯩﻨﯩﯔ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﯧﻜﯩﺴﺘﻰ ﺑﯩﺰﮔﯩﭽﻪ ﻳﯩﺘﯩﭗ ﻛﯩﻠﻪﻟﻤﯩﮕﻪﻥ. ﭘﻪﻗﻪﺕ ﻣﻪﻣﻠﯩﻜﯩﺘﯩﻤﯩﺰﻧﯩﯔ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻚ ﺗﻮﭘﻼﻣﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮ ﭼﯘﻏﺎﻱ ﺗﯧﻐﻰ ﺑﺎﻏﺮﯨﺪﯨﻦ،
ﺋﺎﻗﺎﺭ ﺗﯘﺭﺍ ﺳﯘﻟﯩﺮﻯ.
ﻛﻪﯓ ﺩﺍﻟﯩﻨﻰ ﭘﯘﺭﻛﻪﭘﺘﯘ،
ﺋﺎﺳﻤﺎﻥ ﺷﻪﻛﻠﻰ ﭼﯩﺪﯨﺮﻯ.
ﭼﻪﻛﺴﯩﺰ ﺋﺎﺳﻤﺎﻥ، ﺩﺍﻻ ﻫﻪﻡ،
ﻛﯚﭘﻜﯘﻙ ﺩﯨﯖﯩﺰ ﺑﯩﭙﺎﻳﺎﻥ.
ﺋﯧﮕﯩﺰ ﺋﻮﺗﻼﺭ ﻳﻪﻟﭙﯘﻧﺴﻪ،
ﭘﻪﺳﺘﻪ ﻣﯩﻎ - ﻣﯩﻎ ﻛﻮﺭﯗﻧﻪﺭ-
ﺳﺎﻥ - ﺳﺎﻧﺎﻗﺴﯩﺰ ﻗﻮﻱ - ﻗﯘﻻﻥ.
"ﺋﻮﺭﺩﺍ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﺗﯧﻜﯩﺴﺘﻠﯩﺮﻯ ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ" ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺧﻪﻧﺰﯗﭼﻪ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﯩﺴﯩﻼ ﺳﺎﻗﻠﯩﻨﯩﭗ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻰ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ:
ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑﯩﺰ ﻗﯩﺘﯩﺮﻗﯩﻨﯩﭗ ﺗﻪﻫﻠﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎﻕ، ﺑﯘ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﯞﻩ ﻧﺎﺧﺸﺎ ﺗﯧﻜﯩﺴﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﺑﺮﺍﺯ ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻯ، ﺋﻮﺧﺸﯩﺘﯩﺸﻠﯩﺮﻯ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﯟﻯ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ. ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ (ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺗﯘﺭﺍﻻﺭ) ﻧﯩﯔ ﺩﯗﻧﻴﺎ ﻗﺎﺭﯨﺸﻰ، ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﺋﺎﺩﯨﺘﻰ، ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ، ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﻪ ﻣﻪﻧﺰﯨﺮﯨﺴﻰ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺋﯩﺨﭽﺎﻡ ﯞﻩ ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﯩﻚ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﻪﻧﮕﻪﻥ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯘ ﻳﺎﻟﻐﯘﺯ ﻣﯘﺯﯨﻜﺎ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﯩﻼ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻗﺎﻟﻤﺎﻱ، ﺑﻪﻟﻜﻰ ﻗﯩﺴﻘﺎﺭﺗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺗﺎﺭﯨﺦ ﯞﻩ ﺗﻪﺑﯩﺌﻪﺕ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻜﻰ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﮕﯩﻤﯘ ﺋﯩﮕﻪ.
"ﺗﯘﺭﺍ ﻧﺎﺧﺸﯩﺴﻰ" ﯞﻩ "ﺋﯧﺮﻕ ﭘﯘﺗﯘﻙ" ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﺋﻪﯓ ﻗﻪﺩﯨﻤﻜﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﺪﺍ ﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﺋﻪﺳﻪﺭ "ﭼﺎﺳﺘﺎﻧﻰ ﺋﯩﻠﯩﻚ ﺑﻪﮒ" ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻰ ﻫﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺑﯘ ﺋﻪﺳﻪﺭ ﻛﻮﻙ ﺗﯘﺭﻙ ﺧﺎﻧﺪﺍﻧﻠﯩﻘﻰ (552 - 744) ﺩﻩﯞﺭﯨﻨﯩﯔ ﻫﺎﺭﭘﯩﺴﯩﺪﺍ ﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﻳﻮﺭﯗﻗﻠﯘﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺯﯗﻟﻤﻪﺕ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﻛﻪﺳﻜﯩﻦ ﻛﯘﺭﻩﺷﻠﻪﺭ ﺑﺎﻳﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﺧﯩﻠﻰ ﻛﯚﭖ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﯟﻯ ﺋﻪﻫﻤﯩﻴﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻼﺭ ﺑﺎﺭ.
ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﺪﺍ ﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ ﻳﺎﺯﻣﺎ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻠﯩﺮﻯ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﻰ ﻫﻪﻗﯩﻘﯩﻲ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻚ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﻪﻣﯩﻨﻠﯩﺪﻯ. ﺋﯘﻻﺭﺩﯨﻦ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭﻟﯩﺮﻯ: "ﻛﯚﻝ ﺗﯩﻜﯩﻦ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﯧﺸﻰ" (732 - ﻳﯩﻠﻰ ﺗﻪﻛﻠﻪﻧﮕﻪﻥ)، "ﺑﯩﻠﮕﻪ ﻗﺎﻏﺎﻥ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﯧﺸﻰ" (735 - ﻳﯩﻠﻰ)، "ﺗﯘﻧﻴﯘﻗﯘﻕ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﯧﺸﻰ" (716 - ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﻯ) ﯞﻩ "ﻗﯘﺗﻠﯘﻕ ﺑﯩﻠﮕﻪﻗﺎﻏﺎﻥ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﯧﺸﻰ" (759 - ﻳﯩﻠﻰ) ﺩﯗﺭ
A small part of the Qara Balghasun Monument,
ﻗﺎﺭﺍ ﺑﺎﻟﻐﺎﺳﯘﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﺑﯩﺪﯨﻨﯩﯔ ﭘﺎﺭﭼﯩﺴﻰ،
possibly from the reign of Ay Teñride Ülüg Bolmïsh Küchlüg Bilge Qaghan
ﺋﺎﻱ ﺗﻪﯕﺮﯨﺪﻩ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺑﻮﻟﻤﯩﺶ ﻛﯜﭼﻠﯜﻙ ﺑﯩﻠﮕﻪ ﻗﺎﻏﺎﻧﻨﯩﯔ ﻫﯚﻛﯜﻣﺮﺍﻧﻠﯩﻖ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﯨﻦ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻣﯜﻣﻜﯩﻦ ،
ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﺎﺷﻼﺭ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﻠﯩﺮﻯ ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩﯔ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻫﺎﻳﺎﺗﯩﻨﻰ، ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﺋﻪﻫﯟﺍﻟﯩﻨﻰ ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﯩﻚ ﯞﻩ ﺋﻪﻳﻨﻪﻥ ﺗﻪﺳﯟﯨﺮﻟﻪﭖ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ. ﺋﯘ ﻫﻪﻡ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻚ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﮕﻪ ﻫﻪﻡ ﺑﻪﺩﯨﺌﯩﻲ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺕ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﮕﻪ ﺋﯩﮕﻪ. ﺑﯘ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﺎﺷﻼﺭ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﯩﻨﻰ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﺋﺎﭘﺘﻮﺭﻻﺭ ﺷﯘ ﺩﻩﯞﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﺮﻯ، ﺋﻪﺩﯨﺒﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﻣﺎﻫﯩﺮ ﺧﻪﺗﺘﺎﺗﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﺪﻯ.
ﻟﯩﻜﯩﻦ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﺍ ﻳﯧﺰﯨﻖ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﺎﻧﺪﯨﻦ ﻛﯩﻴﯩﻦ، ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺳﯧﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﻣﺎﻛﺎﻥ ﺗﯘﺭﭘﺎﻥ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﻫﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﺷﻪﺭﻕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻏﻪﺭﺏ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﺑﯩﺮ - ﺑﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺳﯩﯖﯩﺸﯩﭗ ﻳﯘﻏﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﻣﻪﺭﻛﯩﺰﯨﻲ ﺗﯘﮔﯘﻥ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺗﯘﺭﻟﯘﻙ ﺩﯨﻨﻼﺭ ﺋﻪﺭﻛﯩﻦ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪﺕ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﺍﺗﺘﻰ، ﺋﯩﺒﺎﺩﻩﺗﺨﺎﻧﯩﻼﺭ ﻗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ، ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﻠﻪﺭ ﺋﺎﭼﺎﺗﺘﻰ، ﻛﯩﺘﺎﺑﻼﺭ ﺑﺎﺳﺎﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ ﺑﯘﺩﺩﺍ ﻛﯩﺘﺎﺑﻠﯩﺮﻯ ﺋﻪﯓ ﻛﻮﭖ ﻳﯧﺰﯨﻠﯩﭗ ﺳﺎﻗﻼﻧﻐﺎﻥ ﺟﺎﻳﻤﯘ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﺋﯩﺪﻯ. ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺗﯧﭙﯩﻠﻐﺎﻥ ﻳﺎﺯﻣﺎ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﺑﯩﺮ ﻧﻪﭼﭽﻪ ﺗﯘﻣﻪﻧﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ.
ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﻨﻰ ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎﻧﯩﯔ " ﻳﻪﺭ ﺋﺎﺳﺘﻰ ﻛﯘﺗﯘﭘﺨﺎﻧﯩﺴﻰ " ﺩﻩﭖ ﺑﯩﻜﺎﺭ ﺋﯩﻴﺘﻤﯩﻐﺎﻥ. ﺗﯚﯞﻩﻧﺪﯨﻜﻰ ﭘﺎﻛﯩﺘﻼﺭ ﺑﯘ ﺑﺎﻫﺎﻧﻰ ﺋﯩﺴﭙﺎﺗﻼﻳﺪﯗ:
ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻧﯩﺴﺘﯘﺭﻯ (2) ﺩﯨﻨﯩﻲ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﺴﻰ ﻣﻪﺯﻣﯘﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ: " ﺋﯩﯟﺍﻧﮕﻠﯘﻡ " (ﺑﻪﺧﺖ ﺳﺎﺩﺍﺳﻰ)، "ﺳﺎﻧﺖ ﮔﺌﻮﺭﻛﯩﻨﯩﯔ ﺷﻪﻫﯩﺖ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﺴﻰ"؛ ﻣﺎﻧﻰ ﺩﯨﻨﯩﻐﺎ ﺋﺎﻻﻗﯩﺪﺍﺭ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ: "ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯩﻠﺘﯩﺰ ﻧﻮﻡ "، " ﻣﺎﻧﻰ ﻣﯘﺭﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻮﯞﻩﻧﺎﻣﯩﺴﻰ "، "ﺋﯧﺮﻕ ﭘﯘﺗﯘﻙ"؛ ﺯﺍﺭﺍ ﺋﻮﺳﺘﯩﺮ (3) (ﺋﺎﺗﻪﺷﭙﻪﺭﻩﺳﻠﯩﻚ) ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﺴﯩﮕﻪ ﺋﺎﺋﯩﺖ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ: "ﺋﻪﯞﻟﯩﻴﺎ ﻗﻪﺳﯩﺪﯨﻠﯩﺮﻯ"؛ ﺑﯘﺩﺩﺍ ﺩﯨﻨﯩﻐﺎ ﺋﺎﺋﯩﺖ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ: "ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ ﻳﺎﺭﯗﻕ"، "ﺳﻪﻛﻜﯩﺰ ﻳﯘﻛﻤﻪﻙ"، "ﺋﺎﺋﯩﺘﺮﻯ ﺳﯩﻤﯩﺖ" ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻳﯩﮕﯩﺮﻣﻪ ﻳﻪﺗﺘﻪ ﭘﻪﺭﺩﯨﻠﯩﻚ ﺩﺭﺍﻣﺎ (4)، ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ - "ﻣﺎﻫﺎﺭﺍﺑﺎﺗﺎ"؛ 294 ﺗﻮﻡ 25 ﻛﯩﺘﺎﺑﻨﻰ ﺋﻮﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ "ﺳﻪﻟﺘﻪﻧﻪﺗﻜﻪ ﻳﺎﺭﺩﻩﻡ ﺑﻪﺭﮔﯘﭼﻰ ﺋﯚﺭﻧﻪﻙ - ﺗﻪﺩﺑﯩﺮﻟﻪﺭ"؛ ﺑﻪﺵ ﺗﻮﻣﻠﯘﻕ ﭼﻮﯓ ﭼﯚﭼﻪﻛﻠﻪﺭ ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ - "ﭘﻪﻧﭽﻰ ﺗﺎﻧﺘﯩﺮﺍ"؛ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻲ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ: "ﺋﻪﺗﻪﺑﻪﺗﯘﻝ ﻫﻪﻗﺎﻳﯩﻖ"، "ﺋﯩﺰﻭﭖ ﻣﻪﺳﻪﻟﻠﯩﺮﻯ"، "ﺋﻮﻏﯘﺯﻧﺎﻣﻪ" ﻫﻪﻣﺪﻩ ﺑﻪﺵ ﺗﻮﻣﻠﯘﻕ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺗﻠﻪﺭ ﺗﻮﭘﻠﯩﻤﻰ؛ "ﭼﺎﺳﺘﺎﻧﻰ ﺋﯩﻠﯩﻚ ﺑﻪﮒ"، "ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺗﯘﺭﭘﺎﻥ ﻗﻮﺷﺎﻗﻠﯩﺮﻯ"، "ﻣﯧﺪﯨﺘﺴﯩﻨﺎ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﺮﻯ"، "ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺗﯩﻠﻠﯩﻖ ﻟﯘﻏﻪﺕ" ﯞﻩ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﺧﺎﻧﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺗﺎﺵ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﯩﺮﻯ، ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩﯨﻲ ﻫﯚﺟﺠﻪﺗﻠﻪﺭ؛ ﺋﻪﺭﻩﺏ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ: "ﺗﯚﻣﯘﺭ ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﯨﺴﻰ"، "ﺗﻪﺯﻛﯩﺮﻯ ﺋﻪﯞﻟﯩﻴﺎﻻﺭ"، "ﻣﻪﺭﺍﺟﻨﺎﻣﻪ"، "ﻛﯚﯕﯘﻟﻨﺎﻣﻪ"، "ﺑﻪﺧﺘﻨﺎﻣﻪ"، "ﺷﺎﺋﯩﺮ ﺧﺎﺭﺍﺯﯨﻤﻰ ﺗﺎﻟﻼﻧﻤﯩﻠﯩﺮﻯ" ﯞﻩ "ﻣﻪﯞﻻﻧﻪ ﻟﯘﺗﻔﻰ ﺷﯧﺌﯩﺮﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺗﺎﻟﻼﻧﻤﺎ"؛ ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻲ، ﺷﯧﺌﯩﺮﯨﻲ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ " " ﺋﺎﺧﺎﯞﺍﺭﻛﺎ "، " ﻗﺎﻟﻴﺎﻣﻘﺎﺭﺍ - ﭘﺎﭘﺎﻣﻘﺎﺭﺍ "؛ ﺷﯧﺌﯩﺮﯨﻲ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ: " ﺋﺎﺧﺎﯞﺍﺭﻛﺎ "، " ﻗﺎﻟﻴﺎﻣﻘﺎﺭﺍ - ﭘﺎﭘﺎﻣﻘﺎﺭﺍ "؛ ﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﻧﻪﺳﺮﯨﻲ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﺩﯨﻦ: " ﭼﻮﯓ ﻣﺎﻳﻤﯘﻥ ﭘﺎﺗﻤﺎﺭﺍﻝ "، " ﺑﻪﺧﺘﯩﻴﺎﺭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩ "، " ﺭﻩﺳﺴﺎﻡ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﺎﻏﺎﭼﭽﻰ ﻫﯩﻜﺎﻳﯩﻠﯩﺮﻯ " ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻛﻮﭖ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭ ﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ ﯞﻩ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻪ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ.
ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﺪﺍ ﺗﯩﺰﯨﭗ ﺋﯚﺗﻜﻪﻧﻠﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﺘﯩﻦ ﺗﯧﭙﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻲ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻧﯩﯔ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺑﯩﺮ ﺗﯘﺭﻛﯘﻣﯩﺪﯨﻨﻼ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ. ﻣﯘﺗﻠﻪﻕ ﻛﻮﭖ ﻗﯩﺴﻤﻰ 19 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﻟﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﭼﻪﺕ ﺋﻪﻝ ﺋﺎﺭﺧﯧﺌﻮﻟﻮﮔﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﻮﻟﯩﻐﺎ ﭼﯘﺷﯘﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ.
ﻳﺎﻟﻐﯘﺯ ﮔﯧﺮﻣﺎﻧﯩﻴﯩﻨﯩﯔ ﺗﯚﺕ ﻗﯧﺘﯩﻤﻠﯩﻖ ﺋﺎﺭﺧﯧﺌﻮﻟﻮﮒ ﺋﻪﺗﺮﯨﺘﯩﻼ ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﯨﻦ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﻳﺎﺯﻣﺎ ﻫﻮﺟﺠﻪﺗﻠﻪﺭ ﺑﯩﺮﻧﻪﭼﭽﻪ ﺗﯘﻣﻪﻧﺪﯨﻦ ﺋﯧﺸﯩﭗ ﻛﯩﺘﯩﺪﯗ! ﺑﺎﺷﻘﺎ ﺋﻪﻟﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧﻠﯩﺮﻯ ﺑﯘﻧﯩﯔ ﺳﯩﺮﺗﯩﺪﺍ.
ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﺘﺎ ﻗﺎﻧﺪﺍﻕ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺑﯘﻧﭽﯩﯟﺍﻻ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻳﺎﺩﯨﻜﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﻣﻪﻳﺪﺍﻧﻐﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻥ ﯞﻩ ﺳﺎﻗﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻻﻟﯩﻐﺎﻥ؟
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﺘﺎ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﯞﻩ ﺋﯩﺪﯦﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﻪ ﺋﻪﺭﻛﯩﻨﻠﯩﻜﻰ ﻳﻮﻟﻐﺎ ﻗﻮﻳﯘﻟﻐﺎﻥ، ﻗﺎﻳﺴﻰ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩﻗﺎ ﻣﻪﻧﺴﯘﭖ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﺪﯨﻦ ﻗﻪﺗﺌﯩﻴﻨﻪﺯﻩﺭ، ﺋﯘ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﮕﯩﺴﻰ ﺑﻮﻟﺴﯩﻼ، ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ ﺋﻪﯞﻻﺩﻻﺭﻧﻰ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﻠﯩﮕﯘﭼﻰ ﺑﻮﻟﺴﯩﻼ ﻫﯚﺭﻣﻪﺗﻜﻪ ﺳﺎﺯﺍﯞﻩﺭ ﺋﯩﺪﻯ. ﺧﻪﻟﻘﻘﻪ ﻣﻪﻧﭙﻪﺋﻪﺕ ﻳﻪﺗﻜﯘﺯﮔﯘﭼﻰ ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ "ﺋﯩﻠﺘﻪﺑﯩﺮ " (ﺋﯩﻠﺘﻪﺑﻪﺭ) ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﯩﻼﺗﺘﻰ.
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﺘﺎ ﻛﯩﺘﺎﺏ ﻳﯧﺰﯨﺶ ﯞﻩ ﻛﯚﭼﯘﺭﯗﺵ ﺋﻪﯓ ﺳﺎﯞﺍﺑﻠﯩﻖ ﻛﻪﺳﯩﭗ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻼﺗﺘﻰ. ﺑﯘﻧﺪﺍﻕ ﺋﯧﺘﯩﻘﺎﺩ "ﺑﯘﻳﺎﻥ " (ﺑﯘﻳﺎﻥ) ﺩﯨﻴﯩﻠﻪﺗﺘﻰ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﭘﯘﺗﯘﻟﮕﻪﻥ ﻛﯩﺘﺎﺑﻼﺭﻧﯩﯔ ﺧﺎﺗﯩﻤﯩﺴﯩﺪﻩ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﺳﯚﺯﻟﻪﺭ ﺋﺎﻻﻫﯩﺪﻩ ﻳﯧﺰﯨﻼﺗﺘﻰ: " ﺑﯘ ﻛﯩﺘﺎﺑﻨﯩﯔ ﺳﺎﯞﺍﺑﻰ ﺋﺎﻟﺪﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺧﺎﻥ ﺳﺎﺭﯨﻴﯩﻐﺎ، ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﻗﺎﻟﺴﺎ ﻣﻪﺭﻫﯘﻡ ﺋﻪﺟﺪﺍﺩﻻﺭﻏﺎ ﯞﻩ ﻳﺎﺭﯗ - ﺑﯘﺭﺍﺩﻩﺭﻟﻪﺭﮔﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎﻳﻠﻪﺭ...".
ﺋﯘﭼﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﺘﺎ ﺑﯩﻠﮕﻪ ﻛﯧﯖﯩﺸﻰ (ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﭙﻪﺭﯞﻩﺭ ﺩﺍﻧﯩﺸﻤﻪﻧﻠﻪﺭ ﻛﯧﯖﯩﺸﻰ) ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻻﺭ ﺩﻩﺭﯨﺠﻪ، ﺋﯘﻧﯟﺍﻧﻼﺭﻧﻰ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻳﺘﺘﻰ ﻫﻪﻡ ﺋﻪﻝ ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻗﺎﺭﺗﯩﺶ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻳﯩﺘﻪﻛﭽﯩﻠﯩﻚ ﻗﯩﻼﺗﺘﻰ. ﺑﯩﻠﮕﻪ ﻛﯧﯖﯩﺸﻰ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺗﯩﻠﻠﯩﻖ ﺋﯩﺰﺍﻫﻠﯩﻖ ﻟﯘﻏﻪﺗﻠﻪﺭ (ﺳﺎﻧﺴﻜﺮﯨﺖ - ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﭼﻪ، ﺧﻪﻧﺰﯗﭼﻪ - ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﭼﻪ، ﺗﯘﺧﺎﺭ - ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﭼﻪ، ﺳﻮﻏﺪﻯ - ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﭼﻪ) ﻧﻰ ﻗﻮﻟﻼﻧﻤﺎ ﺳﯘﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﺗﯘﺯﯗﭖ ﭼﯩﻘﻘﺎﻥ.
ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻟﯩﺮﻯ ﻳﻪﻧﻪ ﺳﯘﭘﻪﺗﻠﯩﻚ ﻗﻪﻏﻪﺯ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺧﻪﺕ ﭘﯘﺗﯘﻟﯩﺸﺘﯩﻦ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﻗﻪﻏﻪﺯ ﺋﯘﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﻕ ﺷﯩﻠﯩﻢ ﺳﯘﺭﺗﯘﻟﻪﺗﺘﻰ. ﺑﯘ ﻗﻪﻏﻪﺯ " ﭘﺎﺗﻼﭖ ﻳﯧﺰﯨﺶ ﺋﯘﺳﯘﻟﻰ " ﺩﻩﻳﯩﻠﻪﺗﺘﻰ. ﻗﺎﺭﺍﻏﯘﺟﯩﺪﺍ ﻳﻪﻧﻪ ﺧﯩﻠﻰ ﭼﻮﯓ ﻗﻪﻏﻪﺯ ﺯﺍﯞﯗﺗﯩﻤﯘ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ.
ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﻠﯘﻗﻼﺭ ﺋﯚﺯ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﻳﺎﻏﺎﭺ ﻣﻪﺗﺒﻪﺋﻪ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﻫﻪﺭﭘﻠﻪﺭ ﺩﺍﻧﻪ - ﺩﺍﻧﻪ ﻛﯟﺍﺩﺭﺍﺕ ﻳﺎﻏﺎﭼﻼﺭﻏﺎ ﺋﯘﻳﯘﻟﯘﭖ، ﺋﺎﻧﺪﯨﻦ ﻗﯧﻠﯩﭙﻘﺎ ﺑﯩﻜﯩﺘﯩﻠﯩﭗ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﯨﻦ ﺭﻩﯓ ﺳﯘﺭﺗﯘﻟﯘﭖ ﺧﯩﻠﻤﯘ ﺧﯩﻞ ﺭﻩﯕﻠﯩﻚ ﻛﯩﺘﺎﺑﻼﺭ ﺑﯧﺴﯩﻼﺗﺘﻰ. ﻣﯘﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﻣﻪﺗﺒﻪﺋﻪ ﻫﻪﺭﭘﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﭼﻪﺕ ﺋﻪﻝ ﺋﺎﺭﺧﯧﺌﻮﻟﻮﮔﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﻪﺗﻜﻪﻧﻠﯩﺮﻯ 100 ﻣﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻕ (4).
ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﻠﯩﻖ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﺳﻪﻳﻴﺎﻫ ﯞﺍﯓ ﻳﻪﻧﺪﻯ (939 - 1006 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺋﯚﺯﯨﻨﯩﯔ " ﺋﺎﺳﺘﺎﻧﻪ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﯩﺮﻯ " ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺋﻪﺳﯩﺮﯨﺪﻩ ﻣﯘﻧﺪﺍﻕ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ: " ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﺘﺎ ﻛﻪﺳﭙﯩﻲ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﻤﻠﻪﺭ ﺑﺎﺭ ﺋﯩﻜﻪﻥ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﺷﯧﺌﯩﺮ ﯞﻩ ﻗﻮﺷﺎﻗﻘﺎ ﺧﯘﺷﺘﺎﺭ ﺋﯩﻜﻪﻥ. ﺋﯘﻻﺭ ﺋﯚﺯ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﻨﻰ ﻛﯘﻧﺪﯨﻠﯩﻚ ﺋﯧﻬﺘﯩﻴﺎﺝ ﺋﯘﭼﯘﻧﻼ ﺋﻪﻣﻪﺱ، ﺑﻪﻟﻜﻰ ﺗﯘﺭﻟﯘﻙ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻲ ﺋﻪﺳﻪﺭﻟﻪﺭﻧﻰ، ﻛﯩﺘﺎﺑﻼﺭﻧﻰ ﻳﯧﺰﯨﺸﻘﯩﻤﯘ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺪﯨﻜﻪﻥ، ﺋﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻫﻪﺭ ﺧﯩﻞ ﺗﯩﻠﻼﺭﺩﺍ ﻳﯧﺰﯨﻠﻐﺎﻥ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻛﯩﺘﺎﺑﻼﺭﻧﻰ ﻛﯚﺭﺩﯗﻡ...".
ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻟﯩﺮﻯ ﺋﺎﻧﺎ ﺗﯩﻠﯩﻨﯩﯔ ﺳﺎﭘﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻗﻮﻏﺪﺍﭖ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ. ﺋﯘﻻﺭ ﻣﻪﻧﺴﻪﭖ ﻧﺎﻣﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺋﺎﺗﺎﺷﺘﺎ ﺋﯘﺭﺧﯘﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺋﻪﻧﺌﻪﻧﯩﺴﯩﮕﻪ ﯞﺍﺭﯨﺴﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﺪﻯ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: ﺋﯘﻻﺭ " ﻗﺎﻏﺎﻥ " ﺳﻮﺯﯨﻨﻰ ﺋﯘﺯﺍﻗﻘﯩﭽﻪ ﻗﻮﻟﻼﻧﺪﻯ. ﺑﯘ ﺳﻮﺯ ﻫﻮﻛﯘﻣﺮﺍﻥ، ﺋﯩﻤﭙﯧﺮﺍﺗﻮﺭ، ﺧﺎﻥ ﻣﻪﻧﯩﻠﯩﺮﯨﺪﻩ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﻫﻮﻥ، ﺗﯘﺭﻙ ﯞﻩ ﺳﯩﻴﺎﻧﭙﯩﻼﺭﻣﯘ ﺑﯘ ﺳﻮﺯﻧﻰ ﺋﻮﺭﺗﺎﻕ ﺋﯩﺸﻠﻪﺗﻜﻪﻥ، ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﺑﯘ ﺋﺎﺗﺎﻟﻐﯘ - ﺋﯩﺴﯩﻤﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﯨﻐﺎ ﺋﯘﻟﯩﻨﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻫﯚﺭﻣﻪﺕ ﻗﻮﺷﯘﻣﭽﯩﺴﻰ ﺳﯘﭘﯩﺘﯩﺪﻩ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﻤﻪﻛﺘﻪ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ، ﻗﺎﺯﺍﻗﻼﺭﺩﺍ ﺋﻮﻣﻪﺭﻗﺎﻥ، ﺗﯩﻠﻪﯞﻗﺎﻥ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭﺩﺍ ﺋﺎﺑﺪﯗﻛﻪﺭﯨﻤﺨﺎﻥ، ﻗﺎﺩﯨﺮﺧﺎﻥ ﺩﯦﮕﻪﻧﻠﻪﺭﺩﻩﻙ. " ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ " ﺳﻮﺯﻯ - ﺑﻪﺧﺘﻜﻪ ﻳﯩﺘﻪﻛﻠﯩﮕﯘﭼﻰ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ. " ﻗﯘﺕ " ﺳﻮﺯﻯ ﻫﺎﺯﯨﺮﻣﯘ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ: "ﻗﯘﺗﻠﯘﻕ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ "، "ﺳﺎﯕﺎ ﺑﯘ ﻣﺎﻝ ﻗﯘﺕ ﺋﻪﺗﺴﯘﻥ، ﻗﯘﺗﺎﭖ ﻗﺎﻟﺴﯘﻥ " ﺩﯨﮕﻪﻧﺪﻩﻙ.
ﻗﻮﭼﯘ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺧﺎﻧﻠﯩﻘﻰ (ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 9 - 13 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭ) ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺗﯩﻠﺸﯘﻧﺎﺳﻼﺭﻧﻰ، ﻛﯚﭖ ﺗﯩﻠﻼﺭﺩﯨﻦ ﺧﻪﯞﻩﺭﺩﺍﺭ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﺎﻧﻼﺭﻧﻰ، ﺋﺎﺑﺮﻭﻳﻠﯘﻕ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻼﺭﻧﻰ، ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﻠﯩﻚ ﺋﻪﺩﯨﺐ - ﺷﺎﺋﯩﺮﻻﺭﻧﻰ، ﺩﺭﺍﻣﺎﺗﻮﺭﮔﻼﺭﻧﻰ، ﺑﻮﻏﺎﻟﺘﯩﺮ - ﻫﯩﺴﺎﺑﺎﺗﭽﯩﻼﺭﻧﻰ، ﺗﯧﯟﯨﭗ - ﺩﻭﺧﺘﯘﺭﻻﺭﻧﻰ ﻳﯩﺘﯩﺸﺘﯘﺭﮔﻪﻧﯩﺪﻯ. ﺑﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ: ﺳﯩﯖﻘﯘ ﺳﻪﻟﻰ (ﺑﯘ ﻫﻪﻗﺘﻪ ﻛﻪﻳﯩﻨﻜﻰ ﺑﺎﺑﯩﻤﯩﺰﺩﺍ ﻣﻪﺧﺴﯘﺱ ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﻤﯩﺰ)، ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﺋﻪﺩﯨﺐ ﯞﻩ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﺎﻥ ﭘﯩﺮﺗﺎﻧﺮﺍﻛﺸﺖ، ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﭽﻰ، ﻳﺎﺯﻏﯘﭼﻰ، ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﭽﻰ ﺋﺎﭘﯩﺮﯨﻨﭽﯘﺭﯨﺘﻜﯩﻦ، "ﻫﯧﻜﻤﻪﺗﻠﻪﺭ ﭘﻪﺯﯨﻠﯩﺘﻰ " ﻧﯩﯔ ﺋﺎﭘﺘﻮﺭﻯ، ﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﺷﺎﺋﯩﺮ ﻛﻰ ﻛﻰ، ﺷﺎﺋﯩﺮ ﭼﯩﻨﯘﻳﺎ ﺗﻮﺗﯘﯓ، ﺷﺎﺋﯩﺮ ﻗﺎﻟﯩﻢ ﻛﻪﻳﺸﻰ، ﺷﺎﺋﯩﺮ ﺋﺎﺗﺴﺎﯓ، ﻛﻮﻟﺘﺎﺭﻗﺎﻥ، ﺋﺎﺳﯩﻬ ﺗﻮﺗﯘﯓ، ﻗﺎﺭﯗﻧﺪﺍﺯ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭ ﺑﺎﺭ.
ﺷﯘﻧﻰ ﻣﯘﺋﻪﻳﻴﻪﻧﻠﻪﺷﺘﯘﺭﯗﺷﻜﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗﻛﻰ: ﻗﻮﭼﯘ (ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ) ﺧﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﭘﯘﺗﻜﯘﻝ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯦﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﯩﺴﻰ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﻩ ﻫﻪﺭﺧﯩﻞ ﺩﯨﻨﯩﻲ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﻠﻪﺭ ﻫﻮﻛﯘﻣﺮﺍﻥ ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﺍ ﺗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ. ﺑﯩﺮﺍﻕ، ﺋﯘ ﺋﻮﻣﯘﻣﯩﻲ ﺧﻪﻟﻖ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﻰ ﯞﻩ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯘﭼﯘﻥ ﺋﯩﻴﺘﻘﺎﻧﺪﺍ ﻗﯩﺴﻤﻪﻥ ﺭﺍﻣﻜﯩﺪﯨﻨﻼ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺗﻪﻛﺘﯩﺪﻩ ﺧﻪﻟﻘﻨﯩﯔ ﺋﺎﺭﺯﯗ - ﺗﯩﻠﻪﻛﻠﯩﺮﻯ، ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ ﺭﯦﺌﺎﻟﻠﯩﻘﻰ، ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﯞﻩ ﻣﻪﺩﻩﻧﯩﻲ - ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ ﻳﻪﻧﯩﻼ ﻛﯘﭼﻠﯘﻙ ﺋﻪﻛﺲ ﺋﯩﺘﯩﭗ ﺗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ. ﺑﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ " ﺋﻮﻏﯘﺯﻧﺎﻣﻪ " ﻗﯩﺴﺴﯩﺴﻰ ﺗﻪﺧﯩﻤﯘ ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺋﯩﺴﭙﺎﺕ ﺑﻮﻻﻻﻳﺪﯗ. " ﺋﻮﻏﯘﺯﻧﺎﻣﻪ " ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺧﻪﻟﻘﯩﻨﯩﯔ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻫﺎﻳﺎﺕ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ، ﺩﯗﻧﻴﺎ ﻗﺎﺭﯨﺸﻰ، ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﺋﯚﺭﭖ - ﺋﺎﺩﻩﺗﻠﯩﺮﻯ، ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﺟﻪﯕﮕﯩﯟﺍﺭﻟﯩﻖ ﺧﯩﺴﻠﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﻮﻧﯘﺷﺘﯘﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﻗﯩﺴﻘﺎ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﯟﯦﺮﺳﺎﻝ ﺩﻩﺭﺳﻠﯩﻚ ﻗﻮﻟﻼﻧﻤﯩﺪﯗﺭ.
ﺋﯩﺰﺍﻫﺎﺗﻼﺭ:
(1) ﺋﺎﻛﺎ - ﺋﯘﻛﺎ ﻛﻪﻟﯩﺮ (528 -- 968 ﻛﻪﻟﯩﺮ) ﯞﻩ ﻣﻪﺗﯘﺩﻯ (728 -- 588 ﻣﻪﺗﯘﺩﻯ) ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 855 - ﻳﯩﻞ 5 - ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 25 - ﻛﯘﻧﻰ ﺑﯘﻟﻐﺎﺭﯨﻴﯩﺪﻩ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺭﯗﺱ - ﺳﻼﯞﻳﺎﻥ ﻳﯧﺰﯨﻘﯩﻨﻰ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ. ﺳﻼﯞﻳﺎﻧﻼﺭ ﺑﯘ ﻛﯘﻧﻨﻰ ﻫﻪﺭ ﻳﯩﻠﻰ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ.
(2) ﻧﯩﺴﺘﯘﺭﻯ (401 - 451 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) - ﺧﺮﯨﺴﺘﯩﺌﺎﻥ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻣﻪﺯﻫﯩﺒﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻧﯩﺴﺘﯘﺭﻯ ﺋﻪﻗﯩﺪﯨﺴﯩﻨﻰ ﺗﻪﺳﯩﺲ ﻗﯩﻠﻐﯘﭼﻰ. ﺭﺍﻫﯩﺐ ﺋﺎﺭﺍﺑﺎﻥ 635 - ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺗﻘﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ ﺑﯘ ﺩﯨﻨﻨﻰ ﺗﻪﺭﻏﯩﺐ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ.
(3) ﺯﺍﺭﺍ ﺋﻮﺳﺘﯩﺮ - (ﻣﯩﻼﺩﯨﺪﯨﻦ 8 ﺋﻪﺳﯩﺮ ﺑﯘﺭﯗﻥ ﺋﻮﺗﻜﻪﻥ) ﺋﯘﺳﺘﺎ ﺩﻭﺧﺘﯘﺭ ﯞﻩ ﺷﺎﺋﯩﺮ، ﺯﻩﺭﺩﻩﺷﯩﺖ ﺩﯨﻨﯩﻨﯩﯔ ﺋﻪﯞﻟﯩﻴﺎﺳﻰ.
(4) ﭘﯩﺮﺗﺎﻧﺮﺍﻛﺸﯩﺖ ﺗﻪﺭﯨﭙﯩﺪﯨﻦ ﺗﻪﺭﺟﯩﻤﻪ ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎﻥ ﺑﯘ ﺩﺭﺍﻣﺎ 9 -، 10 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻟﻪﺭﺩﻩ ﺑﺎﺷﺒﺎﻟﯩﻖ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﻗﻮﭼﯘ ﺷﻪﻫﻪﺭﻟﯩﺮﯨﺪﻩ ﺳﻪﻫﻨﯩﺪﻩ ﺋﻮﻳﻨﺎﻟﻐﺎﻥ. ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﻯ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻛﯘﺳﻪﻥ (ﻛﯘﭼﺎ) ﻧﯩﯔ "ﺋﻪﺟﺪﯨﻬﺎ ﺋﻮﻳﯘﻧﻰ"، "ﺳﯘﻣﯘﭺ ﺋﻮﻳﯘﻧﻰ" ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﻮﭼﯘﻕ ﺳﻪﻫﻨﻪ ﺋﻮﻳﯘﻧﻠﯩﺮﯨﻤﯘ ﺩﺭﺍﻣﺎ ﯞﻩ ﻛﻮﻣﯧﺪﯨﻴﻪ ﺷﻪﻛﻠﯩﻨﻰ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ ﺋﻮﻳﯘﻧﻼﺭ ﺋﯩﺪﻯ.
(5) 20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺑﺎﺷﻠﯩﺮﯨﺪﺍ ﺭﻭﺳﯩﻴﯩﻠﯩﻚ ﺋﻮﻟﺪﯨﻨﺒﯘﺭﮒ ﺗﯘﺭﭘﺎﻧﻐﺎ ﻛﯩﻠﯩﭗ، ﻳﺎﻏﺎﭺ ﻣﻪﺗﺒﻪﺋﻪﮔﻪ (ﻛﻪﻻﮔﻪﺭﻭﻓﻰ) ﻫﻪﺭﭘﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ 100 ﻣﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﺎﺭﺗﯘﻗﺮﺍﻗﯩﻨﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯩﺘﯩﭗ، ﻣﻮﺳﻜﯟﺍ ﻣﯘﺯﯨﻴﯩﻐﺎ ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﯗﭖ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ. ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻣﻪﺗﺒﻪﺋﻪ ﺗﯩﺨﻨﯩﻜﯩﺴﻰ ﺗﺎﻛﻰ ﮔﯧﺮﻣﺎﻧﯩﻴﻪ ﺋﺎﻟﯩﻤﻰ ﺋﯩﻨﻮﮔﯩﻦ ﻛﻮﺩﯨﻨﺒﻮﺭﮒ ﻛﻪﺷﯩﭗ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﻣﯩﺘﺎﻝ ﻫﻪﺭﭘﻠﯩﻚ ﺋﯩﻠﻐﺎﺭ ﻣﻪﺗﺒﻪﺋﻪ ﺗﯩﺨﻨﯩﻜﯩﺴﻰ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﮕﯘﭼﯩﻠﯩﻚ (15 - ﺋﻪﺳﯩﺮﮔﯩﭽﻪ) ﺩﯗﻧﻴﺎﺩﺍ ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﺍ ﺗﯘﺭﺍﺗﺘﻰ. ﺑﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺋﯩﺪﯨﻘﯘﺕ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﻰ، ﻧﻪﺷﯩﺮﯨﻴﺎﺗﭽﯩﻠﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﺧﯩﻠﻰ ﺯﻭﺭ ﻛﯚﻟﻪﻣﺪﻩ ﺭﺍﯞﺍﺟﻼﻧﻐﺎﻧﻠﯩﻘﯩﻨﻰ ﻛﯚﺭﯗﯞﺍﻻﻻﻳﻤﯩﺰ.
4- ﺑﺎﺏ
ﻣﻪﺧﻤﯘﺕ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﻯ ﺗﯩﻠﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﺋﯘﺳﺘﺎﺯﻯ، ﺟﺎﻫﺎﻥ ﺗﯘﺭﻛﯘﻟﻮﮔﯩﻴﻪ ﭘﯧﻨﯩﮕﻪ ﺋﺎﺳﺎﺱ ﺳﺎﻟﻐﯘﭼﻰ ﺑﯘﻳﯘﻙ ﺋﯘﺳﺘﺎﺯﺩﯗﺭ. " ﺗﯘﺭﻛﯩﻲ ﺗﯩﻠﻼﺭ ﺩﯨﯟﺍﻧﻰ " ﺩﯨﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺑﯘ ﻛﺎﺗﺘﺎ ﻗﺎﻣﯘﺱ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻛﻪﯓ ﺳﺎﻫﻪﻧﻰ ﺋﯚﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﺍ ﺋﺎﺳﺘﺮﻭﻧﻮﻣﯩﻴﻪ، ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﻪ، ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻓﯩﺰﯨﺌﻮﻟﻮﮔﯩﻴﯩﺴﻰ، ﺗﯘﺭﻣﯘﺵ، ﻳﯩﻤﻪﻙ - ﺋﯩﭽﻤﻪﻙ، ﻛﯩﻴﯩﻢ - ﻛﯩﭽﻪﻙ، ﻗﻮﺭﺍﻝ - ﺳﺎﻳﻤﺎﻥ، ﻫﺎﻳﯟﺍﻧﺎﺕ، ﺗﺎﺵ - ﻣﻪﺩﻩﻥ، ﺗﺎﻍ - ﺩﻩﺭﻳﺎ، ﻗﺎﺗﻨﺎﺵ ﺳﺎﯞﺍﺗﻠﯩﺮﻯ، ﻣﺎﻗﺎﻝ - ﺗﻪﻣﺴﯩﻠﻠﻪﺭ، ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﺭﯨﯟﺍﻳﻪﺗﻠﻪﺭ، ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﺋﻮﺭﭖ - ﺋﺎﺩﻩﺗﻠﯩﺮﻯ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﻏﯩﭽﻪ ﻛﻪﯓ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺕ ﺑﯩﺮﯨﻠﮕﻪﻥ. ﺑﯩﺰ ﻳﻪﻧﻪ " ﺩﯨﯟﺍﻥ " ﻏﺎ ﻛﯩﺮﮔﯘﺯﯗﻟﮕﻪﻥ ﺋﻪﻗﻠﯩﻴﻪ ﺳﻮﺯﻟﻪﺭ، ﺷﯧﺌﯩﺮ - ﻗﻮﺷﺎﻕ، ﺗﻪﻣﺴﯩﻠﻠﻪﺭ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺑﯘ ﺑﯘﻳﯘﻙ ﺋﺎﻟﯩﻤﻨﯩﯔ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺕ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﯩﻨﻰ، ﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﻛﯚﺯ ﻗﺎﺭﯨﺸﯩﻨﯩﻤﯘ ﺋﻮﭼﯘﻕ ﻛﯚﺭﯗﯞﺍﻻﻻﻳﻤﯩﺰ. ﺑﯘ ﻫﻪﻗﺘﻪ ﺑﯩﺰ " ﺩﯨﯟﺍﻥ " ﺩﯨﻦ ﺑﯩﺮﻧﻪﭼﭽﻪ ﻧﻪﻣﯘﻧﻪ ﻛﻮﺭﺳﻪﺗﺴﻪﻙ ﻛﯘﭘﺎﻳﻪ:
_ ﻗﯘﺕ ﺑﻪﻟﮕﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﯩﻚ.
(ﺑﻪﺧﺖ - ﺳﺎﺋﺎﺩﻩﺕ ﺑﻪﻟﮕﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﯩﻤﺪﯗﺭ).
_ ﺋﻪﺭﻣﯘﮔﻪ ﺑﻮﻟﯘﺕ ﻳﯘﻙ ﺑﻮﻟﯘﺭ.
(ﻫﻮﺭﯗﻧﻐﺎ ﺑﻮﻟﯘﺗﻤﯘ ﻳﯘﻙ ﺑﻮﻟﯘﺭ).
ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﻠﯩﻚ ﻗﻮﺷﺎﻗﻼﺭ ﯞﻩ ﭘﻪﻧﺪﻯ - ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺗﻠﻪﺭ:
_ ﺋﻮﻏﻠﯘﻡ ﺳﺎﯕﺎ ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺕ:
ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻨﻰ ﻣﯩﺮﺍﺱ ﻗﯩﻞ؛
ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻜﻜﻪ ﻳﯧﻘﯩﻨﻼﺵ،
ﺩﺍﺋﯩﻢ ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯘﺳﺘﺎﺯ ﻗﯩﻞ.
_ ﻣﻪﻧﺪﯨﻦ ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺕ ﺋﻮﻏﻠﯘﻡ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺕ ﻳﺎﺭﺍﺕ،
ﺋﻪﻟﺪﻩ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺋﯩﻠﻤﯩﯖﻨﻰ ﺗﺎﺭﺍﺕ.
_ ﻛﯚﭘﻠﯩﮕﻪﻥ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺕ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﺮﻯ ﯞﻩ ﺑﯩﻠﯩﻤﻰ ﺗﺎﻏﺪﻩﻙ ﺩﺍﻧﺎﻻﺭ ﺋﺎﻟﻪﻣﺪﯨﻦ ﻛﻪﺗﺘﻰ. ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﺑﯩﺒﺎﻫﺎ ﺳﯚﺯ - ﻫﯩﻜﻤﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﻫﯩﻠﯩﻤﯘ ﺩﯨﻠﯩﻤﻨﻰ ﻳﻮﺭﯗﺗﯘﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ.
_ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻫﯚﺭﻣﻪﺗﻠﻪ، ﺳﯚﺯﯨﮕﻪ ﺋﺎﺷﯩﻖ ﺑﻮﻝ، ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﭘﻪﺯﯨﻠﯩﺘﯩﻨﻰ ﺋﯜﮔﻪﻥ، ﺋﻪﻣﻪﻟﯩﻴﯩﺘﯩﯖﺪﯨﻤﯘ ﺷﯘﻧﺪﺍﻕ ﺑﻮﻝ.
_ ﺋﯩﻠﯩﻢ - ﻫﯩﻜﻤﻪﺕ ﺋﯩﺰﺩﻩ؛ ﻟﯩﻜﯩﻦ ﻣﻪﻏﺮﯗﺭﻻﻧﻤﺎ، ﻧﺎﺩﺍﻧﻼﺭ ﻣﺎﺧﺘﯩﻨﺎﺭ، ﺳﯩﻨﺎﻗﻼﺭﺩﺍ ﻣﺎﺕ ﺑﻮﻻﺭ.
_ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺕ ﺳﯚﻳﮕﯘﭼﻰ ﻫﻪﺭﮔﯩﺰ ﻣﺎﻝ - ﺩﯗﻧﻴﺎﻏﺎ ﺧﯩﺮﯨﺴﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻤﺎﻳﺪﯗ.
" ﺗﯘﺭﻛﯩﻲ ﺗﯩﻠﻼﺭ ﺩﯨﯟﺍﻧﻰ " ﺩﺍ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﯘﺵ، ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﺳﯚﻳﯘﺵ، ﯞﺍﭘﺎﻟﯩﻖ ﺑﻮﻟﯘﺵ، ﺟﺎﺳﺎﺭﻩﺗﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﻠﯩﺮﯨﻤﯘ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻣﺎﻗﺎﻝ - ﺗﻪﻣﺴﯩﻠﻠﻪﺭ، ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﻗﻮﺷﺎﻗﻼﺭ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺳﯩﯖﺪﯗﺭﯗﻟﮕﻪﻥ.
ﻣﻪﺳﯩﻠﻪﻥ:
_ ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﺋﻪﻛﯩﻨﺪﻩ ﻗﺎﻟﻤﺎﺱ (ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﺑﻮﺷﻘﺎ ﻛﻪﺗﻤﻪﻳﺪﯗ).
_ ﺋﺎﺭﭘﯩﺴﯩﺰ ﺋﺎﺕ ﻗﯩﺮ ﺋﺎﺷﺎﻟﻤﺎﺱ، ﻳﺎﺭﺩﻩﻣﭽﯩﺴﯩﺰ ﭘﺎﻟﯟﺍﻥ ﺳﻪﭖ ﻳﺎﺭﺍﻟﻤﺎﺱ.
_ ﻛﯩﯖﻪﺷﻠﯩﻚ ﺋﯩﺶ ﺋﻮﯕﺸﯩﻼﺭ، ﻛﯩﯖﻪﺷﺴﯩﺰ ﺋﯩﺶ ﺑﯘﺯﯗﻻﺭ.
_ ﺗﯘﮔﯩﻤﻪﻧﺪﻩ ﺗﯘﻏﯘﻟﻐﺎﻥ ﭼﺎﺷﻘﺎﻥ ﻫﺎﯞﺍﻧﯩﯔ ﮔﯘﻟﺪﯗﺭﯨﺪﯨﻦ ﻗﻮﺭﻗﻤﺎﺱ.
_ ﻳﺎﻗﯩﺴﯩﺪﯨﻜﯩﻨﻰ ﻳﺎﻻﻳﻤﻪﻥ ﺩﻩﭖ، ﻗﻮﻟﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎﯞﯨﻘﯩﺪﯨﻦ ﺋﺎﻳﺮﯨﻠﯩﭙﺘﯘ.
_ ﻛﯚﺳﻪﻱ ﺋﯘﺯﯗﻥ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻗﻮﻝ ﻛﻮﻳﻤﻪﺱ.
_ ﺋﯘﻱ ﺑﻮﻟﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻛﺎﻻ ﻣﻮﺯﺍﻱ ﭼﯩﻐﯩﺪﺍ ﺑﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
_ ﻫﺎﺟﻪﺗﻤﻪﻥ ﻣﯩﻬﻤﺎﻥ ﺋﺎﻟﺪﯨﯖﻐﺎ ﻛﻪﻟﺴﻪ، ﺳﻪﻥ ﺋﯘﻧﻰ ﻛﯘﺗﻜﯘﺯﻣﻪ، ﺗﻪﻳﻴﺎﺭ ﺋﯧﺸﯩﯖﻨﻰ ﺋﺎﻟﺪﯨﻐﺎ ﻛﻪﻟﺘﯘﺭ.
_ ﻣﯩﻬﻤﺎﻧﻨﻰ ﺋﯩﺰﺯﻩﺗﻠﻪ، ﺩﺍﯕﻘﯩﯖﻨﻰ ﺋﻪﻟﮕﻪ ﻳﺎﻳﺴﯘﻥ.
_ ﺑﯩﺨﯩﻞ - ﭘﻪﺳﻜﻪﺵ، ﻳﺎﺭﯨﻤﺎﺱ ﺋﺎﺩﻩﻡ - ﻣﺎﻝ - ﺩﯗﻧﻴﺎﻧﯩﯔ ﺳﺎﻗﭽﯩﺴﻰ، ﺋﯘ ﻳﯩﻤﻪﻱ - ﺋﯩﭽﻤﻪﻱ ﻳﯩﻐﯩﺪﯗ، ﺋﺎﺧﯩﺮ ﺋﻮﺯﮔﯩﮕﻪ ﻗﺎﻟﯩﺪﯗ.
3. ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻛﻼﺳﺴﯩﻚ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﺋﯘﺳﺘﺎﺯﻯ ﻳﯘﺳﯘﭖ ﻫﺎﺱ ﻫﺎﺟﯩﭗ ﯞﻩ
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﻰ
ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ ﺋﯘﻟﯘﻍ ﻣﯘﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘﺭ ﻳﯘﺳﯘﭖ ﻫﺎﺱ ﻫﺎﺟﯩﭗ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﺋﻪﺳﯩﺮﻯ - " ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻰ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺗﯘﺗﯩﺪﯗ. ﻳﯘﺳﯘﭖ ﻫﺎﺱ ﻫﺎﺟﯩﭗ ﻗﺎﺭﺍﺧﺎﻧﯩﻼﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭙﯩﻨﯔ ﺗﺎﺯﺍ ﮔﯘﻟﻠﻪﻧﮕﻪﻥ ﯞﻩ ﺋﻮﺯﻯ ﺋﻮﺭﺩﯨﺪﺍ ﺧﺎﺱ ﻫﺎﺟﯩﭙﻠﯩﻖ (ﺋﻮﺭﺩﺍ ﯞﻩﺯﯨﺮﻟﯩﻚ) ﯞﻩﺯﯨﭙﯩﺴﯩﮕﻪ ﺗﯩﺨﻰ ﻗﻮﻳﯘﻟﻤﯩﻐﺎﻥ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﻠﻪﺭ (1609 - 1070 - ﻳﯩﻠﻼﺭ) ﺩﺍ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ " ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﯩﻨﻰ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﻰ ﺑﯘﻏﺮﺍ ﻗﺎﺭﺍﺧﺎﻥ ﺋﻪﺑﯘﺋﻪﻟﻰ ﻫﻪﺳﻪﻥ ﺑﯩﻨﻨﻰ ﺳﯘﻻﻳﻤﺎﻧﻐﺎ ﺗﻪﻗﺪﯨﻢ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺑﯘ ﻛﺎﺗﺘﺎ ﺋﻪﺳﻪﺭﻧﻰ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ ﭼﺎﻏﺪﺍ ﻳﯘﺳﯘﭖ ﺧﺎﺱ ﻫﺎﺟﯩﭗ ﺧﯩﻠﻰ ﻳﺎﺷﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻧﯩﺪﻯ. ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻐﺎ ﻗﯩﺴﺘﯘﺭﯗﭖ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ ﺗﻮﯞﻩﻧﺪﯨﻜﻰ ﺋﯩﺰﺍﻫﻼﺭﺩﯨﻦ ﺑﯘ ﻧﯘﻗﺘﺎ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ:
"... ﻧﯘﺭﻟﯘﻕ ﺑﺎﻫﺎﺭ ﭘﻪﺳﻠﯩﺪﻩﻙ ﭼﯩﭽﻪﻛﻠﯩﻚ ﺋﯩﺪﯨﻢ، ﻏﺎﺯﺍﯕﻼﺭﻣﯘ ﭼﯘﺷﺘﻰ، ﻫﻪﻣﻤﻪ ﻗﯘﺭﯗﺩﻯ. ﻗﯧﻴﯩﻨﺪﻩﻙ ﻣﯘﺳﺘﻪﻫﻜﻪﻡ، ﺋﻮﻗﺘﻪﻙ ﺗﯘﺯ ﺋﯩﺪﯨﻢ، ﻳﺎﺩﻩﻙ ﺋﻪﮔﺮﻯ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﻣﯘﻛﭽﯩﻴﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪﻯ...".
ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ 82 ﺑﺎﺏ، 6444 ﺑﻪﻳﯩﺖ، 13 ﻣﯩﯔ 288 ﻣﯩﺴﺮﺍﺩﯨﻦ ﻗﯘﺭﯗﻟﻐﺎﻥ ﭼﻮﯓ ﻫﻪﺟﯩﻤﻠﯩﻚ ﺩﯨﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ. ﺑﯘ ﻛﺎﺗﺘﺎ ﺋﻪﺳﻪﺭ ﭘﻪﻟﺴﻪﭘﻪ، ﺗﺎﺭﯨﺨﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ، ﺩﯙﻟﻪﺕ - ﻗﺎﻧﯘﻥ، (ﻫﻮﻗﯘﻗﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ)، ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ، ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ، ﺗﯩﺒﺎﺑﻪﺕ، ﺟﯘﻏﺮﺍﭘﯩﻴﻪ، ﺗﻪﺑﯩﺌﻪﺕ، ﻣﺎﺗﯩﻤﺎﺗﯩﻜﺎ، ﺋﺎﺳﺘﺮﻭﻧﻮﻣﯩﻴﻪ، ﺩﯨﭙﻠﻮﻣﺎﺗﯩﻴﻪ، ﺗﯩﻞ - ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺕ ﯞﻩ ﻫﻪﺭﺑﯩﻲ ﺋﯩﻠﯩﻢ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﯘﻧﯩﯟﯦﺮﺳﺎﻝ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻼﺭﻧﻰ ﺋﻮﺯ ﺋﯩﭽﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﯩﺪﯗ. ﺋﻪﺳﻪﺭﻧﯩﯔ ﭘﯘﺗﯘﻥ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﯩﻐﺎ ﺋﯩﻠﯩﻢ - ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺕ ﻣﻪﺩﻫﯩﻴﯩﺴﻰ ﺳﯩﯖﺪﯗﺭﯗﻟﮕﻪﻥ. ﺑﯘ ﻧﯘﻗﺘﺎ ﺋﻪﺳﻪﺭﻧﯩﯔ ﻧﺎﻣﯩﺪﯨﻨﻼ ﺋﯩﻨﯩﻖ ﻣﻪﻟﯘﻡ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ. " ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " - ﺑﻪﺧﺖ - ﺳﺎﺋﺎﺩﻩﺗﻜﻪ ﺋﯩﺮﯨﺸﺘﯘﺭﮔﯘﭼﻰ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻣﻪﻧﯩﻨﻰ ﺑﯩﻠﺪﯗﺭﯨﺪﯗ.
" ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﻧﯩﯔ ﺷﯚﻫﺮﯨﺘﻰ ﺋﻮﺯ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﺴﯩﺪﺍ ﻫﻪﺭ ﺗﻪﺭﻩﭘﻜﻪ ﺩﺍﯓ ﻛﻪﺗﻜﻪﻥ. ﻫﻪﺭﻗﺎﻳﺴﻰ ﺋﻪﻝ ﻛﯩﺸﯩﻠﯩﺮﻯ ﺋﯘﻧﻰ ﺋﯘﻟﯘﻏﻼﭖ ﻫﻪﺭﺧﯩﻞ ﻧﺎﻣﻼﺭﻧﻰ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ. ﺑﻪﺯﻯ ﺷﻪﺭﻕ ﺋﻪﻟﻠﯩﺮﻯ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ " ﺯﯨﻨﻨﻪﺗﯘﻝ ﺋﯘﻣﯩﺮﺍ " (ﺋﻪﻣﯩﺮﻟﻪﺭ ﺯﯨﻨﻨﯩﺘﻰ) ﺩﻩﭖ ﻧﺎﻡ ﺑﻪﺭﺳﻪ، ﺋﯩﺮﺍﻧﻠﯩﻘﻼﺭ " ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪﺋﻰ ﺗﯘﺭﻙ " (ﺗﯘﺭﻛﻠﻪﺭ ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﯩﺴﻰ) ﻳﺎﻛﻰ ﺑﻪﺯﯨﻠﻪﺭ " ﭘﻪﻧﺪﯨﻨﺎﻣﻪﺋﻰ ﺗﯘﺭﻙ " (ﺗﯘﺭﻛﻠﻪﺭ ﻧﻪﺳﯩﻬﻪﺗﻨﺎﻣﯩﺴﻰ) ﺩﻩﭖ ﻧﺎﻡ ﺑﻪﺭﮔﻪﻥ.
" ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﻧﯩﯔ ﭘﯘﺗﯘﻥ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻰ ﺗﯚﺕ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺷﻪﺧﺴﻨﯩﯔ ﺋﻮﺑﺮﺍﺯﻯ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺑﺎﻳﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩﺴﻰ ﻛﯘﻧﺘﯘﻏﺪﻯ (ﭘﺎﺩﯨﺸﺎﻫ - ﺋﺎﺩﺍﻟﻪﺕ ﯞﻩ ﻗﺎﻧﯘﻥ ﺳﯩﻤﯟﻭﻟﻰ)؛ ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺴﻰ ﺋﺎﻳﺘﻮﻟﺪﻯ (ﯞﻩﺯﯨﺮ - ﺑﻪﺧﺖ - ﺳﺎﺋﺎﺩﻩﺕ ﺳﯩﻤﯟﻭﻟﻰ)، ﺋﯘﭼﻨﭽﯩﺴﻰ ﺋﯜﮔﺪﯗﻟﻤﯩﺶ (ﯞﻩﺯﯨﺮﻧﯩﯔ ﺋﻮﻏﻠﻰ - ﺋﻪﻗﯩﻞ - ﺋﯩﺪﺭﺍﻙ ﺳﯩﻤﯟﻭﻟﻰ)؛ ﺗﻮﺗﯩﻨﭽﯩﺴﻰ ﺋﻮﺩﻏﯘﺭﻣﯩﺶ (ﯞﻩﺯﯨﺮﻧﯩﯔ ﻗﯧﺮﯨﻨﺪﯨﺸﻰ - ﻗﺎﻧﺎﺋﻪﺗﻨﯩﯔ ﺳﯩﻤﯟﻭﻟﻰ) ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﻪﺳﻪﺭﻧﯩﯔ ﭘﯘﺗﯘﻥ ﻣﺎﻫﯩﻴﯩﺘﻰ ﻣﯘﺷﯘ ﺗﻮﺕ ﺷﻪﺧﺴﻨﯩﯔ ﻣﯘﻧﺎﺯﯨﺮﻩ ﻛﯘﺭﻩﺷﻠﯩﺮﻯ ﺋﺎﺭﻗﯩﻠﯩﻖ ﺋﯧﭽﯩﭗ ﺑﯩﺮﯨﻠﯩﺪﯗ. ﺑﯩﻠﯩﻢ، ﺋﺎﺩﺍﻟﻪﺕ، ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺕ ﯞﻩ ﭼﯩﺪﺍﻡ - ﻏﻪﻳﺮﻩﺕ ﺧﯩﺴﻠﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﻪﯓ ﮔﯘﺯﻩﻝ ﻏﺎﻳﯩﺴﻰ ﻫﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﯩﺪﯗ. ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﻨﯩﯔ ﺗﯘﭖ ﻣﻪﻗﺴﯩﺘﻰ ﺋﺎﺩﻩﻣﻠﻪﺭﻧﻰ ﺋﺎﺷﯘ ﻏﺎﻳﻪ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻳﯩﺘﯩﻠﺪﯗﺭﯗﭖ ﺑﻪﺧﺖ - ﺳﺎﺋﺎﺩﻩﺗﻜﻪ ﺋﯩﺮﯨﺸﺘﯘﺭﯗﺷﻨﻰ ﻧﯩﺸﺎﻥ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ.
ﺗﯚﯞﻩﻧﺪﻩ ﺑﯩﺰ " ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﻧﯩﯔ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﻣﯩﺴﺎﻝ ﻛﻮﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺋﯚﺗﯩﻤﯩﺰ:
_ ﺑﯩﻠﯩﻤﻨﻰ ﺋﯘﻟﯘﻍ، ﺋﻪﻗﯩﻞ - ﺋﯩﺪﺭﺍﻛﻨﻰ ﺑﯘﻳﯘﻙ ﺑﯩﻞ، ﺑﯘ ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﻰ ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ﻣﻪﺭﺗﯩﯟﯨﺴﯩﻨﻰ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﻛﯚﺗﯘﺭﯨﺪﯗ.
_ ﺑﯩﻠﯩﻤﻨﻰ ﻧﻜﻤﯩﺸﻘﺎ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺩﯨﮕﻪﻧﻠﯩﻜﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﯩﺴﯩﻨﻰ ﺑﯩﻞ. ﭼﯘﻧﻜﻰ، ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﮕﯩﺴﯩﺪﯨﻦ ﻛﯩﺴﻪﻝ ﻳﯩﺮﺍﻗﻠﯩﺸﯩﺪﯗ؛ ﺑﯩﻠﯩﻢ - ﻣﻪﺷﺌﻪﻟﺪﯗﺭ، ﻣﻪﺷﺌﻪﻝ ﻳﻮﺭﯗﺳﺎ ﻛﯩﺸﻰ ﻛﯩﭽﯩﺪﯨﻤﯘ ﻳﻮﻟﺪﯨﻦ ﺋﺎﺯﻣﺎﻳﺪﯗ.
_ ﺋﯩﺸﯩﯖﻨﻰ ﺋﯘﻗﯘﻣﯘﺷﻠﯘﻕ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯩﺸﻠﻪ؛ ﺯﺍﻣﺎﻧﻪﯕﻨﻰ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻣﯘﺳﺘﻪﻫﻜﻪﻣﻠﻪ.
_ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﺎﻝ، ﺋﯚﺯﯗﯕﮕﻪ ﺗﯚﺭﺩﯨﻦ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﻫﺎﺯﯨﺮﻻ، ﻫﻪﺭﻗﺎﻧﭽﻪ ﺑﯩﻠﺴﻪﯕﻤﯘ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯜﮔﻪﻥ، ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯩﺰﺩﻩﻥ؛ ﻗﺎﺭﯨﻐﯩﻨﻜﻰ، ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺳﻮﺭﺍ، ﺳﻮﺭﺍ، ﺋﻮﺯ ﺗﯩﻠﻪﻛﻠﯩﺮﯨﮕﻪ ﻳﯩﺘﯩﺸﻜﻪﻥ.
_ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺑﻪﺭﯨﺒﯩﺮ ﺋﯚﻟﯩﺪﯗ؛ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺳﯚﺯﻯ ﺋﯚﻟﻤﻪﻳﺪﯗ.
_ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻧﻪﺭﺳﻪ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﻗﯩﺮﯨﻤﺎﻳﺪﯗ: ﺑﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﯩﻢ، ﺑﯩﺮﻯ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩﻚ ﺳﻮﺯ.
_ ﺋﻪﻱ ﺋﻮﻏﯘﻝ، ﻣﻪﻧﺪﯨﻦ ﺳﺎﯕﺎ ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ، ﻛﯘﻣﯘﺵ ﻗﺎﻟﺴﯩﻤﯘ، ﺳﻪﻥ ﺋﯘﻧﻰ ﻣﻪﻧﺪﯨﻦ ﺳﺎﯕﺎ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﻜﻪ ﺗﻪﯓ ﻛﯚﺭﻣﻪ.
_ ﻛﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯩﺸﻰ ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﯨﺴﯩﺪﺍ ﭘﻪﺭﻕ ﻛﯚﭖ، ﺋﻪﯓ ﭼﻮﯓ ﭘﻪﺭﻕ ﺑﯩﻠﯩﻤﺪﻩ.
_ ﺋﺎﻟﻪﻣﺪﯨﻜﻰ ﻫﻪﻣﻤﻪ ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻖ ﺑﯩﻠﯩﻤﺪﯨﻦ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ، ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﻐﺎ ﻳﻮﻝ ﺋﺎﭼﺎﻻﻳﺪﯗ.
_ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﻪﻫﻠﻰ ﺋﯚﺯ ﺑﯩﻠﯩﻤﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺕ ﭼﺎﭼﻤﯩﺴﺎ، ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯩﻠﯩﻤﻰ ﻧﯘﺭﺳﯩﺰ ﻗﺎﻟﯩﺪﯗ.
_ ﺟﺎﻫﺎﻥ ﺗﯘﺗﻘﯘﭼﻰ ﺋﻪﺭ ﭘﺎﺭﺍﺳﻪﺗﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺟﺎﻫﺎﻥ ﻣﯘﺳﺘﻪﻫﻜﻪﻡ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ؛ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﺑﻮﻟﺴﺎ، ﻣﻪﻣﻠﯩﻜﯩﺘﻰ ﻛﯘﭼﻠﯘﻙ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ. ﻣﯘﺷﯘ ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﻰ ﺑﯩﺮﻟﻪﺷﻜﻪﻥ ﻛﯩﺸﻰ ﻛﺎﻣﺎﻟﻪﺕ ﺗﺎﭘﯩﺪﯗ. ﻛﺎﻣﯩﻞ ﻛﯩﺸﻰ ﻫﻪﻣﻤﻪ ﻧﯩﺌﻤﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺕ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
_ ﺳﻪﻣﯩﻤﯩﻴﻪﺕ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﻰ ﻳﯘﻛﺴﻪﻟﺪﯗﺭﯨﺪﯗ، ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ﺋﯩﻨﺎﯞﯨﺘﯩﻨﻰ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﻛﯚﺗﯩﺮﯨﺪﯗ.
_ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﺋﺎﺩﯨﻞ ﺑﻮﻝ، ﺋﺎﺩﯨﻞ ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﻫﻪﺭ ﺑﯩﺮ ﭘﻪﻳﺘﻰ ﺑﻪﺧﺘﻠﯩﻚ ﺑﻮﻻﻻﻳﺪﯗ.
_ ﻧﻪﭘﺴﺎﻧﯩﻴﻪﺕ ﺋﯘﭼﯘﻥ ﺋﯚﺯﯗﯕﻨﻰ ﺋﻮﺗﻘﺎ ﺋﺎﺗﻤﺎ، ﻫﺎﯞﺍﻳﻰ - ﻫﻪﯞﻩﺳﺘﯩﻦ ﺑﯘﻟﻐﺎﻧﻤﺎ.
_ ﺋﺎﭼﻜﯚﺯ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﯩﺶ ﺗﺎﭘﺸﯘﺭﻣﺎ، ﯞﺍﭘﺎﺳﯩﺰ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﺋﺎﺵ - ﺗﺎﻣﺎﻕ ﺑﻪﺭﻣﻪ.
_ ﺩﯗﻧﻴﺎ ﺑﯩﺮ ﺗﯩﺮﯨﻠﻐﯘ ﺋﯧﺘﯩﺰﺩﯗﺭ. ﺋﻪﻣﮕﻪﻙ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺩﺍﻥ ﺗﯩﺮﯨﺴﺎﯓ، ﻫﺎﻳﺎﻥ ﺋﯘﺭﯗﻏﻰ ﺋﺎﻟﯩﺴﻪﻥ.
_ ﻗﻮﭘﺎﻝ ﺳﻮﺯﻧﻰ ﺗﯩﻠﯩﯖﺪﯨﻦ ﭼﯩﻘﺎﺭﻣﺎ، ﻗﻮﭘﺎﻝ ﺗﯩﻞ ﻳﺎﻟﻘﯘﻧﺠﯩﻐﺎﻥ ﺋﻮﺕ.
_ ﻫﺎﺭﺍﻣﻐﺎ ﺋﺎﺭﯨﻼﺷﻤﺎ، ﺋﯚﻛﺘﻪﻡ ﺑﻮﻟﻤﺎ، ﺋﯚﭺ ﺋﺎﻟﻤﺎ.
_ ﻫﺎﺭﺍﻕ ﺋﯩﭽﻤﻪ، ﭘﯩﺘﻨﻪ - ﭘﺎﺳﺎﺗﺘﯩﻦ ﻧﯩﺮﻯ ﻗﺎﭺ!
_ ﻣﻪﻧﺴﻪﭖ ﺋﯩﮕﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ، ﺩﺍﻧﺎ، ﻛﯚﺯﻯ ﺗﻮﻕ، ﻛﯚﯕﻠﻰ ﻛﯚﻛﺴﻰ ﻛﻪﯓ ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻻﺯﯨﻢ.
_ ﺋﺎﭼﻜﯚﺯ ﺗﻮﻳﻤﺎﻳﺪﯗ، ﺋﯘﻧﯩﯔ ﻧﻪﭘﺴﯩﮕﻪ ﺩﯗﻧﻴﺎﻧﯩﯔ ﺋﺎﺵ - ﺗﺎﻣﯩﻘﻰ ﻳﯩﺘﯩﺸﻤﻪﻳﺪﯗ.
_ ﻳﺎﻟﻐﺎﻧﭽﻰ ﯞﺍﭘﺎﺳﯩﺰ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ، ﯞﺍﭘﺎﺳﯩﺰ ﻛﯩﺸﻰ ﺧﻪﻟﻘﻘﻪ ﺑﻪﺧﺖ ﻛﻪﻟﺘﯘﺭﻣﻪﻳﺪﯗ.
_ ﻣﻪﻧﺴﻪﭘﺪﺍﺭﻧﯩﯔ ﻣﯩﺠﻪﺯﻯ ﺗﻪﺭﺳﺎ ﺑﻮﻟﺴﺎ، ﺋﯩﺶ ﺗﻪﺗﯘﺭﮔﻪ ﻣﺎﯕﯩﺪﯗ، ﺧﻮﺷﺎﻟﻠﯩﻘﻰ ﻗﺎﻳﻐﯘﻏﺎ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﺪﯗ.
" ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﯩﺪﺍ ﺋﻪﺧﻼﻕ - ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻨﯩﯔ ﺋﻪﺷﻪﺩﺩﯨﻲ ﺩﯗﺷﻤﯩﻨﯩﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮﻯ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻫﺎﺭﺍﻕ - ﺷﺎﺭﺍﭘﻨﯩﯔ ﺯﯨﻴﯩﻨﻰ ﺗﻮﻏﺮﯗﻟﯘﻕ ﺗﻮﯞﻩﻧﺪﯨﻜﯩﺪﻩﻙ ﺋﺎﮔﺎﻫﻼﻧﺪﯗﺭﯨﺪﯗ:
... ﺋﯘﭼﯩﻨﭽﻰ، ﻫﺎﺭﺍﻗﻘﺎ ﺑﻮﻟﯘﺵ ﻣﯘﭘﺘﯩﻼ،
ﺑﯘ ﺋﻪﺭ ﺋﻮﻣﺮﻯ ﺷﻪﻛﺴﯩﺰ ﻛﯩﺘﻪﺭ ﺑﻮﺷﻘﯩﻼ.
ﻫﺎﺭﺍﻕ ﺋﯩﭽﺴﻪ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﺋﯩﻠﯩﻤﺴﯩﺰ ﺑﻮﻟﯘﺭ،
ﺋﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﻣﻪﺳﺖ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻧﯧﻤﯩﻠﻪﺭ ﻗﯩﻠﯘﺭ؟
ﺑﯩﺰ ﺑﯘ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﺋﯩﭙﺘﯩﺨﺎﺭﻟﯩﻖ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺋﺎﻟﯩﻤﯩﺰﻛﻰ، " ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﺋﯩﭽﯩﺪﻩ ﺑﺎﺷﺘﯩﻦ - ﺋﺎﻳﺎﻍ ﺋﯩﺰﭼﯩﻞ ﺳﯩﯖﺪﯗﺭﯗﻟﮕﻪﻥ " ﺑﯩﻠﯩﻢ - ﻛﯘﭺ؛ ﺑﯩﻠﯩﻢ - ﺑﻪﺧﺖ ﻗﻮﺭﺍﻟﻰ؛ ﺑﯩﻠﯩﻢ - ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ﻗﻪﺩﯨﺮ - ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺋﯘﻟﻰ..." ﺩﯨﻦ ﺋﯩﺒﺎﺭﻩﺕ ﺧﯩﺘﺎﺑﻼﺭ ﻣﻪﯕﮕﯘ ﺋﯚﻟﻤﻪﺱ ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﺘﯘﺭ. ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﭗ ﺋﻮﺯ ﺋﻪﺳﯩﺮﯨﺪﻩ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﮔﻪ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﻖ ﻣﻪﺯﮔﯩﻠﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﺋﻪﻗﻠﯩﻲ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ، ﺋﻪﺧﻼﻗﯩﻲ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ، ﺟﯩﺴﻤﺎﻧﯩﻲ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ، ﻫﯘﻧﻪﺭ - ﻣﺎﻫﺎﺭﻩﺕ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﺴﻰ، ﮔﯘﺯﻩﻟﻠﯩﻚ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﺴﻰ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﺋﻪﺗﺮﺍﭘﻠﯩﻖ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺑﯩﺮﯨﺸﻨﯩﯔ ﺯﯙﺭﯗﺭﻟﯘﻛﯩﻨﻰ ﺗﻪﻛﺮﺍﺭ ﺗﻪﯞﺳﯩﻴﻪ ﻗﯩﻠﯩﺪﯗ. ﻣﺎﻧﺎ ﺑﯘﻻﺭ ﺋﻪﺳﻪﺭﺩﻩ ﺑﺎﺷﺘﯩﻦ - ﺋﺎﺧﯩﺮﻏﯩﭽﻪ ﭼﺎﻗﻨﺎﭖ ﺗﯘﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ ﭘﺎﺭﻻﻕ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺪﯗﺭ. ﺋﻪﺳﻪﺭﺩﻩ ﻳﻪﻧﻪ ﺩﻭﻟﻪﺗﻨﻰ ﺋﯩﻠﯩﻢ - ﭘﻪﻥ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﺎﺷﻘﯘﺭﯗﺵ، ﺩﻭﻟﻪﺕ ﯞﻩ ﺟﺎﻣﺎﺋﻪﺕ ﺋﯩﺸﻠﯩﺮﯨﻐﺎ ﻗﺎﺑﯩﻞ، ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﯞﻩ ﺋﯩﻘﺘﯩﺪﺍﺭﻟﯩﻖ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﻰ ﻗﻮﻳﯘﺵ، ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﻪﻫﻠﯩﻨﻰ ﺳﻮﻳﯘﺵ، ﺋﯩﻠﻤﯩﻲ ﺋﯩﺠﺎﺩﯨﻴﻪﺗﻜﻪ ﻛﻪﯓ ﻣﻪﺩﻩﺕ ﺑﯩﺮﯨﺸﻨﻰ ﺗﻪﻛﺮﺍﺭ ﺟﯩﻜﯩﻠﻪﻳﺪﯗ، ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋﺎﺋﯩﺖ ﺑﯘ ﺋﯘﻟﯘﻏﯟﺍﺭ ﺗﻪﺷﻪﺑﺒﯘﺳﻼﺭ ﻫﺎﺯﯨﺮﻣﯘ ﺭﻩﺋﺎﻝ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻜﻪ ﺋﯩﮕﻪ. " ﻗﯘﺗﺎﺩﻏﯘﺑﯩﻠﯩﻚ " ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﯩﺪﺍ ﻣﯘﺋﻪﻟﻠﯩﭗ ﻳﻪﻧﻪ ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﺗﻪﺑﯩﻘﯩﻠﻪﺭ، ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﻫﺎﻳﺎﺕ، ﻣﺎﻟﯩﻴﻪ - ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎﺩ، ﺧﺎﺭﺟﻰ ﺋﯩﺸﻼﺭ، ﻫﻪﺭﺑﯩﻲ ﺋﯩﺸﻼﺭ، ﺳﯩﻴﺎﺳﯩﻲ ﺧﯩﺰﻣﻪﺕ، ﻗﻪﻫﺮﯨﻤﺎﻧﻠﯩﻖ ﺟﺎﺳﺎﺭﯨﺘﻰ، " ﻣﯘﻛﺎﭘﺎﺕ ﯞﻩ ﺟﺎﺯﺍ " ﻫﻪﻣﺪﻩ ﻗﺎﻧﯘﻧﺸﯘﻧﺎﺳﻠﯩﻖ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﻛﻪﯓ ﻣﻪﺳﯩﻠﯩﻠﻪﺭ ﺋﯘﺳﺘﯩﺪﯨﻤﯘ ﭼﻮﯕﻘﯘﺭ ﺗﻪﻫﻠﯩﻞ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﺑﺎﺭﯨﺪﯗ. ﺋﻪﺳﻪﺭﻧﯩﯔ ﻧﻪﺯﻣﻪ ﻳﻪﺷﻤﯩﺴﻰ ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﺪﺍ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻼﺭﻏﺎ ﺋﺎﻻﻗﯩﺪﺍﺭ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﻣﯩﺴﺎﻟﻼﺭﻧﻰ ﻛﯚﺭﯗﭖ ﺑﺎﻗﺎﻳﻠﻰ:
ﻫﺎﯞﺍﻳﻰ - ﻫﻪﯞﻩﺳﻜﻪ ﺑﯧﺮﯨﻠﻤﻪﺳﻠﯩﻚ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﻫﻪﯞﻩﺳﻨﻰ ﺋﻪﻗﯩﻞ ﺑﯩﺮﻟﻪ ﺑﺎﺳﻘﯩﻦ ﺋﯘﺗﯘﭖ،
ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺑﯩﺮﻟﻪ ﻳﺎﻧﭽﯩﻐﯩﻦ ﻧﻪﭘﺴﯩﯖﻨﻰ ﺗﯘﺗﯘﭖ.
ﺗﯘﺯﯗﻟﻤﻪﺱ ﺗﯩﻠﻪﺳﻪﻙ، ﻫﻪﯞﻩﺱ ﺑﻮﻳﻨﯩﻦ ﻛﻪﺱ،
ﺗﯘﺯﯗﻟﯘﺭ ﺋﻪﮔﺮﯨﻠﯩﻚ ﮔﻪﺭ ﺋﻮﻟﺴﻪ ﻫﻪﯞﻩﺱ.
ﺋﯚﺯﯗﻣﭽﯩﻠﯩﻚ - ﻣﻪﻧﻤﻪﻧﭽﯩﻠﯩﻜﻨﯩﯔ ﺋﺎﻗﯩﯟﯨﺘﻰ ﯞﻩ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﻗﺎﺭﺷﻰ ﺗﯘﺭﯗﺵ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﺋﻪﻏﯩﺮ ﻳﯘﻙ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﺋﻮﺯﻩﻣﭽﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﻖ،
ﺋﻮﺯﻩﻣﭽﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﻘﻘﺎ ﺋﻮﻕ ﺋﺎﺕ، ﻗﺎﺭﺷﻰ ﭼﯩﻖ.
ﻳﺎﻏﻰ ﻗﯩﻠﻤﯩﻐﺎﻧﻨﻰ ﺷﯘ ﻗﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻼﺭ،
ﻳﺎﻏﯩﺪﯨﻦ ﺑﯘ ﻳﺎﻏﻰ ﻧﻪﭼﯘﻙ ﭘﻪﺭﻗﻠﯩﻖ؟
ﺋﻪﻗﯩﻞ - ﺋﯩﺪﺭﺍﻙ، ﭘﺎﺭﺍﺳﻪﺕ ﯞﻩ ﺑﯩﻠﯩﻤﻨﯩﯔ ﺋﯘﻟﯘﻏﻠﯘﻗﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺑﺎﻳﻠﯩﻖ ﺋﻮﻝ، ﮔﺎﺩﺍﻳﻼﺷﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ،
ﻗﺎﺭﺍﻗﭽﻰ ﯞﻩ ﺋﻮﻏﺮﻯ ﺋﺎﻻﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻐﺎﻥ.
ﺋﻪﻗﯩﻠﺪﯨﻦ ﺑﯚﻟﻪﻛﻜﻪ ﻫﻮﺭﻣﻪﺕ ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎﻱ،
ﺋﻪﻗﯩﻠﺴﯩﺰ ﺋﺎﺩﻩﻡ ﺋﯘ، ﺑﯩﺮ ﺋﻮﭼﯘﻣﻼ ﻻﻱ.
ﺋﻪﻗﯩﻞ ﻛﯩﻤﺪﻩ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺑﻮﻟﯘﺭ ﺋﯘ ﺋﯧﺴﯩﻞ،
ﺑﯩﻠﯩﻢ ﻛﯩﻤﺪﻩ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺑﻮﻟﯘﺭ ﺧﺎﻥ ﺋﯘ، ﺑﯩﻞ.
ﺋﻪﻗﯩﻞ ﺑﯩﺮ ﭼﯩﺮﺍﻏﺪﯗﺭ، ﻛﻮﺯﻯ ﻳﻮﻗﻘﺎ ﻛﻮﺯ،
ﺋﯚﻟﯘﻙ ﺗﻪﻧﮕﻪ ﺟﺎﻥ ﺋﻮﻝ، ﮔﺎﭼﺎ ﺗﯩﻠﻐﺎ ﺳﻮﺯ.
ﻛﯩﭽﯩﻚ ﭘﯧﺌﯩﻠﻠﯩﻘﻨﯩﯔ ﺋﯘﻟﯘﻏﻠﯘﻗﻰ ﯞﻩ ﺗﻪﻛﻪﺑﺒﯘﺭﻟﯘﻗﻨﯩﯔ ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﻛﯩﭽﯩﻚ ﭘﯧﺌﯩﻞ ﺋﯘﻟﯘﻏﻠﯘﻕ - ﺳﯘﺭﻩﺭ ﻛﯚﭖ ﺯﺍﻣﺎﻥ،
ﺗﻪﻛﻪﺑﺒﯘﺭﻏﺎ ﺗﻪﮔﻤﻪﺱ ﺋﯘﻟﯘﻏﻠﯘﻕ ﻫﺎﻣﺎﻥ.
ﺳﯚﻳﯘﻙ ﺋﻪﻝ ﺋﯩﭽﺮﻩ ﻛﯩﭽﯩﻚ ﺩﯨﻞ ﻛﯩﺸﻰ،
ﺳﯚﻳﯘﻟﻤﻪﺱ ﺗﻪﻛﻪﺑﺒﯘﺭ، ﻳﯩﺮﯨﻚ ﺩﯨﻞ ﻛﯩﺸﻰ.
ﻣﻪﻧﺴﻪﭘﺪﺍﺭﻻﺭﻧﯩﯔ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ
ﻛﯚﺯﻯ ﺗﻮﻕ، ﻫﺎﻳﺎﻟﯩﻖ، ﻧﺎﺯﯗﻛﻠﯘﻕ ﻛﻪﺭﻩﻙ،
ﺗﯘﻣﻪﻥ ﻫﯩﻞ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﯞﻩ ﺯﻩﺭﻩﻛﻠﯩﻚ ﻛﯩﺮﻩﻙ.
ﺩﯨﻠﻰ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ﻫﻪﻣﻤﻪ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﻛﯩﭽﯩﻚ،
ﺗﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﺴﯘﻥ ﻳﯘﻣﺸﺎﻕ، ﺷﻪﻛﻪﺭﺩﻩﻙ ﭼﯘﭼﯩﻚ.
ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺑﻪﮔﻠﻪﺭ ﺯﺍﻟﯩﻢ ﻫﻪﻡ ﻳﺎﻣﺎﻥ،
ﭼﯩﻘﺎﺭ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﺗﯘﺯ ﻳﻮﻟﺪﯨﻦ ﻫﺎﻣﺎﻥ.
ﺑﯩﻠﯩﻤﻨﻰ ﯞﻩ ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺋﻪﻫﻠﯩﻨﻰ ﻗﻪﺩﯨﺮﻟﻪﺵ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﻳﻮﻕ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺟﺎﻫﺎﻧﺪﺍ ﻫﻪﻛﯩﻢ - ﺋﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ،
ﺗﯩﺮﯨﭗ، ﺋﯘﻧﻤﻪﺱ ﺋﻪﺭﺩﻯ ﻳﻪﺭﺩﻩ ﻳﯩﮕﯘﻟﯘﻙ.
ﺋﯘﻻﺭ ﺋﯩﻠﻤﻰ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺟﺎﻫﺎﻧﺪﺍ ﭼﯩﺮﺍﻍ،
ﻳﻮﻝ ﺋﺎﺯﻣﺎﺱ ﻛﯩﭽﯩﺪﻩ ﻳﻮﺭﯗﺳﺎ ﭼﯩﺮﺍﻍ.
ﻗﺎﺗﺘﯩﻖ ﺳﯚﻱ ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﻗﻪﺩﯨﺮﻟﻪ ﺳﻮﺯﯨﻦ،
ﺗﻮﻻ ﻳﺎﻛﻰ ﺋﺎﺯﺩﯗﺭ ﺋﯚﮔﻪﻥ ﺋﯘﻻﺭ ﺑﯩﻠﮕﯩﻨﯩﻦ.
ﺋﯘﻻﺭ ﻗﻮﻱ ﭘﺎﺩﯨﺴﻰ ﺋﯩﭽﺮﻩ ﺳﻪﺭﻛﯩﺪﯗﺭ،
ﺋﯘ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﻣﺎﯕﺴﺎ ﻗﻮﻱ ﺗﯘﺯ ﻳﻮﻟﻐﺎ ﻳﯘﺭﯗﺭ.
ﭘﻪﺭﺯﻩﻧﺘﻠﻪﺭﮔﻪ ﺗﻪﻟﯩﻢ - ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﻪ ﺑﯩﺮﯨﺸﺘﻪ ﺋﺎﺗﺎ ﺋﺎﻧﯩﻨﯩﯔ ﻣﻪﺟﺒﯘﺭﯨﻴﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﺗﯘﻏﯘﻟﺴﺎ ﺳﺎﯕﺎ ﺋﺎﻱ ﻛﻪﺑﻰ ﻗﯩﺰ - ﺋﻮﻏﯘﻝ،
ﺋﺎﯕﺎ ﺗﻪﺭﺑﯩﻴﯩﭽﻰ ﺳﻪﻥ ﺋﻮﺯﯗﯕﻼ ﺑﻮﻝ.
ﺋﻮﻏﯘﻝ - ﻗﯩﺰ ﺧﯘﻱ - ﭘﻪﻳﻠﻰ ﺑﻮﻟﺴﺎ ﻳﺎﻣﺎﻥ،
ﻳﺎﻣﺎﻥ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ ﺋﺎﺗﺎ - ﺋﺎﻧﺎ ﺋﯘﻻﺭﻧﻰ ﻫﺎﻣﺎﻥ.
ﺋﯘﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﯞﻩ ﻧﻮﻣﯘﺱ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ
ﻛﯩﺸﯩﻨﯩﯔ ﺳﻪﺭﺧﯩﻠﻰ ﺋﯘﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻛﯩﺸﻰ،
ﺋﯘﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻛﯩﺸﯩﺪﯗﺭ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺑﻪﺷﻰ.
ﺋﯘﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﭘﯘﺗﯘﻥ ﺋﯩﺸﻨﻰ ﺑﻪﺭ،
ﺋﯘﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﺟﺎﻫﺎﻟﻪﺕ ﺋﯩﺸﯩﮕﯩﻦ ﺋﻪﺗﻪﺭ.
ﺋﯘﻳﺎﺗﺴﯩﺰ - ﻧﻮﻣﯘﺳﺴﯩﺰ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎﻫﯩﻴﯩﺘﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﺋﯘﻳﺎﺗﺴﯩﺰ ﻛﯩﺸﯩﺪﯗﺭ ﻛﯩﺸﻰ ﺭﻩﺯﻟﻰ،
ﺩﯗﺭﯗﺳﺖ ﺳﯚﺯ ﺳﯚﺯﻟﯩﻤﻪﺱ ﺋﯘﻳﺎﺗﺴﯩﺰ ﺗﯩﻠﻰ.
ﺑﯩﺮ ﮔﯚﺷﺴﯩﺰ ﺳﯚﯕﻪﻛﺘﯘﺭ ﺋﯘﻳﺎﺗﺴﯩﺰ ﻳﯘﺯﻯ،
ﺋﻪﺗﯩﻠﻤﻪﺱ ﺗﻮﺷﯘﻛﺘﯘﺭ ﺋﯘﻳﺎﺗﯩﺴﯩﺰ ﻛﯚﺯﻯ.
ﺗﯩﻞ - ﺳﯚﺯﻧﯩﯔ ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺗﻠﯩﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ
ﺋﯚﺯﯗﯕﻨﻰ ﻛﯜﺯﻩﺕ ﺑﻪﻙ، ﻳﺎﺧﺸﻰ ﺳﯚﺯﻟﯩﮕﯩﻞ،
ﺳﻮﺭﺍﻟﻐﺎﻧﺪﺍ ﺳﯚﺯﻟﻪ، ﻳﻪﻧﻪ ﻗﯩﺴﻘﺎ ﻗﯩﻞ.
ﻛﯚﭖ ﺋﺎﯕﻼ ﺑﯘ ﺳﯚﺯﻧﻰ ﺗﻮﻻ ﺳﯚﺯﻟﯩﻤﻪ،
ﺑﯩﻠﯩﻢ ﺑﯩﺮﻟﻪ ﺳﯚﺯ ﺗﯘﺯ، ﺋﯩﺸﻠﻪﺗﻜﯩﻦ ﺋﻪﻗﯩﻞ.
ﻛﯚﻳﻪﺭ ﺋﻮﺗﻘﺎ ﺋﻮﺧﺸﺎﺭ ﻛﯩﺮﻩﻛﺴﯩﺰ ﺳﯚﺯﯗﯓ.
ﺋﯧﻐﯩﺰﺩﯨﻦ ﭼﯩﻘﺎﺭﻣﺎ ﻛﯚﻳﻪﺭﺳﻪﻥ ﺋﻮﺯﯗﯓ.
ﺋﺎﭼﻜﻮﺯ - ﻫﯩﻴﺎﻧﻪﺗﭽﯩﻠﻪﺭ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ
ﺧﯩﻴﺎﻧﻪﺕ ﻗﻪﻳﻪﺭﮔﻪ ﮔﻪﺭ ﺑﺎﺳﺴﺎ ﺋﺎﻳﺎﻍ،
ﻗﺎﭼﺎﺭ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ ﺋﯩﺶ ﻫﻪﻣﻤﯩﺴﻰ ﻳﯩﺮﺍﻕ.
ﺧﯩﻴﺎﻧﻪﺗﭽﻰ ﻧﻪﮔﻪ ﻗﻮﻝ ﺳﯘﻧﺴﺎ ﺋﻪﮔﻪﺭ،
ﺩﯦﯖﯩﺰﻣﯘ ﺳﯘﺳﯩﺰﻻﺭ، ﻗﯘﺭﯗﭖ ﻛﻪﺗﻪﺭ ﻳﻪﺭ.
ﺷﻪﺧﺴﯩﻴﻪﺗﭽﻰ، ﭼﯧﻘﯩﻤﭽﻰ ﯞﻩ ﭘﯩﺘﻨﻪ - ﭘﺎﺳﺎﺗﭽﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎﻫﯩﻴﯩﺘﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
ﻗﯧﺘﯩﻠﻤﺎ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﺧﯩﻞ ﺋﻪﺭﮔﻪ، ﻳﯩﺮﺍﻕ ﺗﯘﺭ،
ﻗﯧﺘﯩﻠﺴﺎﯓ ﻛﯚﺭﻩﺭﺳﻪﻥ ﭼﺎﺗﺎﻕ ﭼﯩﻘﯩﺮﯗﺭ.
ﺑﯩﺮﯨﺪﯗ ﭼﯩﻘﯩﻤﭽﻰ، ﭘﯩﺘﻨﻪ - ﭘﺎﺳﺎﺗﭽﻰ،
ﺑﯩﺮﻯ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯘﺯﻟﯘﻙ ﺷﻪﺧﺴﯩﻴﻪﺗﭽﻰ.
ﺋﺎﺩﯨﻞ ﻗﺎﻧﯘﻥ ﯞﻩ ﻗﺎﻧﯘﻧﻨﯩﯔ ﺋﺎﺩﺍﻟﻪﺗﻠﯩﻜﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ
ﺋﺎﺩﯨﻞ ﻗﺎﻧﯘﻥ ﻛﯚﻛﺘﻪ - ﺑﯩﺮ ﺗﯘﯞﺭﯗﻙ ﺋﯩﺮﯗﺭ،
ﺋﯘ ﻗﺎﻧﯘﻥ ﺑﯘﺯﯗﻟﺴﺎ، ﺋﺎﺳﻤﺎﻥ ﻳﯩﻘﯩﻠﯘﺭ.
ﻳﻮﻕ ﺋﻪﺭﺳﻪ ﻗﺎﻧﯘﻧﻠﯘﻕ ﺑﻪﮔﻠﻪﺭ ﻣﯘﺑﺎﺩﺍ،
ﻳﻪﺗﺘﻪ ﻗﺎﺕ ﺋﺎﺳﻤﺎﻧﻨﻰ ﺑﯘﺯﺍﺗﺘﻰ ﺧﯘﺩﺍ.
ﻗﯩﻠﯩﭗ ﺋﺎﺩﺍﻟﻪﺕ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻫﻪﺭ ﺋﯩﺸﺘﯩﻦ،
ﺋﺎﻳﺮﯨﻤﺎﻱ ﺑﻪﮒ ﻳﺎ ﻗﯘﻝ ﺩﻩﭖ ﻫﯩﭽﻜﯩﺸﯩﻦ.
ﻣﺎﯕﺎ ﺗﻪﯓ ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﻰ ﻗﺎﻧﯘﻥ ﺋﺎﻟﺪﯨﺪﺍ،
ﺑﯚﻟﻪﻛﭽﻪ ﺑﻮﻟﻤﺎﺳﻤﻪﻥ ﻫﻮﻛﯘﻡ ﯞﺍﻗﺘﯩﺪﺍ.
ﺯﺍﻟﯩﻢ ﺑﻪﮒ ﺳﯘﺭﻩﻟﻤﻪﺱ ﺑﻪﮔﻠﯩﻚ ﺩﻩﯞﺭﯨﻨﻰ،
ﻛﯚﺗﯘﺭﻣﻪﻳﺪﯗ ﺧﻪﻟﻖ ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺯﯗﻟﻤﯩﻨﻰ.
ﺋﻪﻝ ﺋﺎﺭﺗﺎﺭ، ﻗﺎﻧﯘﻥ ﺑﯩﺮﻟﻪ ﺗﯘﺯﯗﻟﯘﺭ ﺟﺎﻫﺎﻥ،
ﺯﯗﻟﯘﻡ ﺑﯩﺮﻟﻪ ﺧﻮﺭﺍﭖ ﺋﻪﻝ، ﺑﯘﺯﯗﻟﯘﺭ ﺯﺍﻣﺎﻥ.
4. ﺋﻪﺩﯨﺐ ﺋﻪﻫﻤﻪﺗﻨﯩﯔ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﻰ
ﺋﻪﺩﯨﺐ ﺋﻪﻫﻤﻪﺕ ﻗﺎﺭﺍﺧﺎﻧﯩﻼﺭﻧﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮﻗﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﻳﺎﺷﯩﻐﺎﻥ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﻰ، ﺷﺎﺋﯩﺮ ﯞﻩ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﻣﯘﺗﻪﭘﻪﻛﻜﯘﺭﻯ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﯘﻧﯩﯔ " ﺋﻪﺗﻪﺑﻪﺗﯘﻝ ﻫﻪﻗﺎﻳﯩﻖ " (ﻫﻪﻗﯩﻘﻪﺗﻠﻪﺭ ﺑﻮﺳﯘﻏﯘﺳﻰ) ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﺩﯦﺪﺍﻛﺘﯩﻚ ﺋﻪﺳﯩﺮﻯ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﺪﺍ ﻣﯘﻫﯩﻢ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺗﯘﺗﯩﺪﯗ.
" ﺋﻪﺗﻪﺑﻪﺗﯘﻝ ﻫﻪﻗﺎﻳﯩﻖ " - ﺟﻪﻣﺌﯩﻲ 14 ﺑﺎﺏ، 484 ﻣﯩﺴﺮﺍﺩﯨﻦ ﺗﻪﺭﻛﯩﺐ ﺗﺎﭘﻘﺎﻥ، ﺑﺎﻱ ﭘﯧﺪﺍﮔﻮﮔﯩﻜﯩﻠﯩﻖ ﻣﻪﺯﻣﯘﻧﻐﺎ ﺋﯩﮕﻪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ، ﺋﻪﺳﻪﺭﻧﯩﯔ ﻣﺎﺋﺎﺭﯨﭗ ﺋﯩﺪﯨﻴﯩﺴﯩﻨﻰ ﺗﯚﯞﻩﻧﺪﯨﻜﻰ ﻗﯩﺴﻘﺎ ﻣﯩﺴﺎﻟﻼﺭ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻛﻮﺭﺳﯩﺘﯩﭗ ﺋﻮﺗﯩﻤﯩﺰ:
ﺑﯩﻠﯩﻢ - ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺕ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﺪﺍ:
_ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﻛﯩﺸﻰ ﻗﯩﻤﻤﻪﺗﻠﯩﻚ ﺩﯨﻨﺎﺭ (ﺋﺎﻟﺘﯘﻥ - ﺗﯩﻠﻼ)؛ ﺑﯩﻠﯩﻤﺴﯩﺰ ﻧﺎﺩﺍﻥ - ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ ﻳﻮﻕ ﻳﺎﻣﺎﻕ، ﭘﺎﺧﺎﻝ.
_ ﺋﯩﻨﺴﺎﻧﻨﯩﯔ ﺯﯨﻨﻨﯩﺘﻰ - ﺋﻪﻗﯩﻞ.
_ ﺑﯩﺮ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﻣﯩﯔ ﻧﺎﺩﺍﻧﻐﺎ ﺗﻪﯓ.
_ ﺗﯘﺭﻟﯘﻙ - ﺗﯘﻣﻪﻥ ﺋﯩﺸﻼﺭﺩﺍ ﻧﺎﺩﺍﻧﻨﯩﯔ ﻛﯚﺭﮔﯘﻟﯘﻛﻰ ﭘﯘﺷﺎﻳﻤﺎﻥ؛ ﺋﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﭘﯘﺷﺎﻳﻤﺎﻧﺪﯨﻦ ﺋﯚﺯﮔﻪ ﻗﯩﺴﻤﻪﺕ ﻳﻮﻕ.
ﭘﻪﺯﯨﻠﻪﺕ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ:
_ ﺋﻪﺩﻩﺏ - ﺋﻪﺧﻼﻗﻨﯩﯔ ﺑﯧﺸﻰ - ﺗﯩﻞ.
_ ﻛﯩﺸﯩﻨﻰ ﺗﯩﻞ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﺎﺯﺍﺑﻠﯩﻤﺎ، ﺑﯩﻠﮕﯩﻨﻜﻰ، ﺗﯩﻎ ﻳﺎﺭﯨﺴﻰ ﺳﺎﻗﯩﻴﯩﺪﯗ، ﺗﯩﻞ ﻳﺎﺭﯨﺴﻰ ﺳﺎﻗﺎﻳﻤﺎﻳﺪﯗ.
_ ﻛﯩﺸﯩﮕﻪ ﻫﻪﺭ ﺋﯩﺶ ﻛﻪﻟﺴﻪ ﺗﯩﻠﺪﯨﻦ ﻛﯩﻠﯩﺪﯗ، ﻳﺎﺧﺸﯩﻠﯩﻘﻤﯘ، ﻳﺎﻣﺎﻧﻠﯩﻘﻤﯘ ﺗﯩﻠﺪﯨﻦ ﺋﺎﻳﺎﻥ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ.
ﻗﺎﺭﺍﺧﺎﻧﯩﻼﺭ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﻩ ﻳﻪﻧﻪ ﺭﻩﺷﯩﺪ ﺑﯩﻨﻨﻰ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﻯ (1083 - ﻳﯩﻠﻰ ﯞﺍﭘﺎﺕ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ) ﯞﻩ ﺋﯩﻤﺎﻣﺪﯨﻦ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﻯ (11 - ﺋﻪﺳﯩﺮ) ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻖ ﻣﻪﺷﻬﯘﺭ ﺗﯩﺒﺒﯩﻲ ﺋﯘﺳﺘﺎﺯﻻﺭ ﺋﺎﻻﻫﯩﺪﻩ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺗﯘﺗﯩﺪﯗ. ﺋﯩﻤﺎﻣﯩﺪﯨﻦ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﻯ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ " ﺷﻪﺭﻫﻰ ﺋﻪﻟﻘﺎﻧﯘﻥ " ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺗﯩﺒﺎﺑﻪﺗﭽﯩﻠﯩﻜﯩﻨﯩﯔ ﻧﻮﭘﯘﺯﻟﯘﻕ ﺩﻩﺳﺘﯘﺭﻯ ﺋﯩﺪﻯ.
1216 - ﻳﯩﻠﻠﻠﯩﺮﻯ ﭼﯩﯖﮕﯩﺰﺧﺎﻧﻨﯩﯔ ﺑﯧﺴﯩﻤﯩﺪﯨﻦ ﻏﻪﺭﺑﻜﻪ ﻗﺎﭼﻘﺎﻥ ﻗﯩﺘﺎﻧﻼﺭﻧﯩﯔ ﺳﻪﺭﻛﻪﺭﺩﯨﺴﻰ ﻛﯘﭼﻠﯘﻙ ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﻟﻪﺷﻜﻪﺭﻟﯩﺮﻯ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﻗﺎﺭﺍﺧﺎﻧﯩﻼﺭ ﺯﯨﻤﯩﻨﯩﻐﺎ ﺑﯧﺴﯩﭗ ﻛﯩﺮﯨﭗ ﯞﻩﻫﺸﯩﻴﻠﻪﺭﭼﻪ ﻗﯩﺮﻏﯩﻨﭽﯩﻠﯩﻖ ﻳﯘﺭﮔﯘﺯﺩﻯ. ﻧﯘﺭﻏﯘﻥ ﺋﺎﻟﯩﻤﻼﺭ ﺩﺍﺭﻏﺎ ﺋﯧﺴﯩﻠﺪﻯ. ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ، ﻣﻪﺩﺭﺳﻠﻪﺭ ﻛﻮﻳﺪﯗﺭﯗﯞﯨﺘﯩﻠﺪﻯ. ﻛﯩﺘﺎﺏ ﯞﻩ ﻗﻮﻟﻴﺎﺯﻣﯩﻼﺭﻧﻰ ﻳﯩﻐﯩﭗ ﮔﯘﻟﺨﺎﻥ ﻳﺎﻗﺘﻰ. ﺩﺍﯕﻠﯩﻖ ﺋﺎﻟﯩﻢ ﯞﻩ ﻣﻪﺭﯨﭙﻪﺗﭽﻰ ﺋﻪﻟﻼﻣﻪ ﺋﺎﻻﺋﯩﺪﯨﻦ ﻣﯘﻫﻪﻣﻤﻪﺕ ﺧﻮﺗﻪﻧﻰ 3000 ﺋﻮﻗﯘﻏﯘﭼﯩﺴﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺑﯩﻠﻠﻪ ﻫﺎﺯﯨﺮﻗﻰ ﻳﯘﺭﺗﺨﺎﻥ ﻛﻪﻧﺘﻰ (6) ﺩﻩ ﺗﯩﺮﯨﻚ ﻛﯚﻣﯘﯞﻩﺗﯩﻠﮕﻪﻧﯩﺪﻯ، ﺧﻮﺗﻪﻧﻨﻰ " ﺷﻪﻫﯩﺪﺍﻧﻰ ﺧﻮﺗﻪﻥ " ﺩﻩﭖ ﺋﺎﺗﺎﺵ ﺋﻪﻧﻪ ﺷﯘ ﻗﺎﻧﻠﯩﻖ ﺗﺎﺭﯨﺨﻨﯩﯔ ﺑﯩﯟﺍﺳﺘﻪ ﻳﺎﺩﻧﺎﻣﯩﺴﻰ.
ﺋﯩﺰﺍﻫﺎﺗﻼﺭ:
(1) " ﺧﻪﻟﻖ ﮔﻪﺯﯨﺘﻰ " 1983 - ﻳﯩﻞ 7 - ﺋﺎﻳﻨﯩﯔ 25 - ﻛﯘﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺳﺎﻧﻰ 7 - ﺑﻪﺕ.
(2) ﺋﻪﻳﻨﻰ ﺯﺍﻣﺎﻧﺪﺍ ﺋﻪﺭﻩﺏ ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻴﻪﺕ ﺩﯗﻧﻴﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﺋﻮﺭﺗﺎﻕ ﺗﯩﻠﻰ ﻫﯩﺴﺎﺑﻠﯩﻨﺎﺗﺘﻰ.
(3) ﺋﻮﭘﺎﻝ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭ ﺷﻪﻫﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻏﻪﺭﺑﯩﻲ ﺟﻪﻧﯘﺑﯩﻐﺎ 45 ﻛﯩﻠﻮﻣﻪﺗﺮ ﻛﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﻳﻪﺭﮔﻪ ﺟﺎﻳﻼﺷﻘﺎﻥ ﯞﻩ ﭘﺎﻣﯩﺮ ﺋﯩﺘﯩﻜﯩﺪﯨﻦ ﺋﻮﺭﯗﻥ ﺋﺎﻟﻐﺎﻥ، ﻫﺎﯞﺍﺳﻰ ﺳﺎﭖ، ﺗﻪﺑﯩﺌﯩﻲ ﻣﻪﻧﺰﯨﺮﯨﺴﻰ ﮔﯘﺯﻩﻝ ﺑﯩﺮ ﺟﺎﻱ.
(4) ﺋﺎﻟﯩﻤﻨﯩﯔ ﺋﺎﻧﯩﺴﻰ ﺑﯘﺑﻰ ﺭﺍﺑﯩﻴﻪ ﺋﯚﺯ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﺴﯩﺪﺍ ﺋﻮﻗﯘﻣﯘﺷﻠﯘﻕ ﺋﺎﻳﺎﻝ ﺋﯩﺪﻯ. ﻣﻪﻫﻤﯘﺕ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﯨﻨﯩﯔ ﻳﯩﺘﯩﻠﯩﺸﯩﮕﻪ ﭼﻮﯓ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﻮﺭﺳﻪﺗﻜﻪﻥ. ﻣﻪﺧﻤﯘﺕ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﯨﻨﯩﯔ ﺋﺎﺗﯩﺴﻰ ﻫﯘﺳﻪﻳﯩﻦ ﺑﯩﻨﻨﻰ ﻣﯘﻫﻪﻣﻤﻪﺕ ﯞﻩ ﺑﻮﯞﯨﺴﻰ ﻣﯘﻫﻪﻣﻤﻪﺕ ﺑﯩﻨﻨﻰ ﻳﯘﺳﯘﭘﻤﯘ ﺯﺍﻣﺎﻧﯩﺴﯩﺪﺍ ﺋﺎﺗﺎﻗﻠﯩﻖ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭ ﺋﯩﺪﻯ. ﺋﺎﻧﺎ ﺗﻪﺭﻩﭖ ﺑﻮﯞﯨﺴﻰ ﺳﻪﻳﭙﯩﺪﯨﻦ ﺗﯩﺨﯩﻤﯘ ﺑﯩﻠﯩﻤﻠﯩﻚ ﻛﯩﺸﻰ ﺋﯩﺪﻯ.
(5) ﻣﻪﺧﻤﯘﺕ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﻯ ﻣﯩﻼﺩﯨﻨﯩﯔ 1118 - ﻳﯩﻠﻰ ﺋﻮﭘﺎﻟﺪﺍ " ﻣﻪﺩﺭﯨﺴﻪﺋﻰ ﻣﻪﻫﻤﯘﺩﯨﻴﻪ " ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻳﯘﻗﯩﺮﻯ ﺩﻩﺭﯨﺠﯩﻠﯩﻚ ﻣﻪﻛﺘﻪﭖ ﺗﻪﺷﻜﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﯚﺯﻯ ﺳﻪﻛﻜﯩﺰ ﻳﯩﻞ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻖ ﻗﯩﻠﻐﺎﻥ. ﺋﯘ ﺋﻮﻗﯘﺗﻘﯘﭼﯩﻠﯩﻖ ﺧﯩﺰﻣﯩﺘﯩﻨﻰ ﺗﺎﻛﻰ ﯞﺍﭘﺎﺕ ﺑﻮﻟﻐﯘﭼﻪ ﺩﺍﯞﺍﻣﻼﺷﺘﯘﺭﻏﺎﻥ. ﻣﻪﻫﻤﯘﺕ ﻗﻪﺷﻘﻪﺭﻯ 1126 - ﻳﯩﻠﻰ 97 ﻳﯧﺸﯩﺪﺍ ﺋﺎﻧﺎ ﻳﯘﺭﺗﻰ ﺋﻮﭘﺎﻟﺪﺍ ﯞﺍﭘﺎﺕ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ.
(6) ﺑﯘ ﺟﺎﻳﺪﺍ ﻫﺎﺯﯨﺮﻣﯘ " ﺋﻪﻟﻼﻣﻪ ﺷﻪﻫﯩﺘﻠﯩﻜﻰ " ﺩﯨﮕﻪﻥ ﻣﺎﺯﺍﺭ ﺑﺎﺭ. ﺋﯘ ﻗﻪﺩﯨﻤﻘﻰ ﺷﻪﻫﻪﺭ ﺧﺎﺭﺍﺑﯩﺴﻰ " ﻳﯘﺭﺗﺨﺎﻥ " ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺗﯘﺗﯩﺸﯩﭗ ﺗﯘﺭﯨﺪﯗ.
تەھىرلىگۇچى:بەشتاش
